Bildiğiniz gibi, 1 Aralık 2024 itibariyle VİOP tarafında fiyat adımları değişti. Önceden de birkaç kere niyetlenilmişti ancak hep ertelenmişti. Artık ertelememeye, uygulamaya geçmeye karar verdiler ve 1 Aralık 2024 itibariyle artık VİOP tarafında yeni fiyat adımlamasına geçtik. Bugün size VİOP tarafındaki yeni fiyat adımlamasını elimden geldiğince anlatmaya çalışacağım. Çünkü Twitter tarafında gördüğüm kadarıyla, bu yeni fiyat adımlarıyla ilgili biraz kafa karışıklığı var.

Biliyorsunuz, normalde bu tarz zincirler yerine eğitim zincirleri yapmaya özen gösteriyorum ancak bu konu önemli. Öyleyse, buyrun, şu mevzuyu bir netleştirelim.

Önce eskiden bahsedelim. Bildiğiniz gibi, VİOP tarafında ESKİDEN pay vadeli sözleşmelerde (dayanak varlığı HİSSE SENEDİ olan sözleşmelerde) fiyat adımı, sözleşmenin fiyatından bağımsız olarak, 1 kuruştu. Yani sözleşmenin fiyatı 20 lira da olsa, 500 lira da olsa, 1.000 lira da olsa, her bir fiyat adımı ancak 1 kuruş 1 kuruş artıyor veya azalıyordu. Yani 20,01 -> 20,02 -> 20,03 şeklinde. Ya da mesela 1.000,01 -> 1.000,02 -> 1.000,03 şeklinde.

Şimdi 1 Aralık 2024’ten itibaren geçerli olan yeni kural ise şöyle: Sözleşme fiyatlarına kademeli olarak ayrı fiyat adımı geliyor (aynı SPOT piyasa gibi). Artık bir sözleşmenin fiyatı 0-100 lira arasındaysa, yine 1 kuruş olarak değişim olacak. Ancak mesela,

• Fiyatı 100-500 lira arasındaki sözleşmeler için fiyat adımı 5 kuruşa, 
• Fiyatı 500-1.000 lira arasındaki sözleşmeler için fiyat adımı 10 kuruşa,
• Fiyatı 1.000-2.500 lira arasındaki sözleşmeler için fiyat adımı 25 kuruşa,
• Fiyatı 2.500 üzerindeki sözleşmeler için ise fiyat adımı 50 kuruşa çıkıyor.

Pay vadelilerde böyle, peki ya endeks vadelilerde? Orada da bazı önemli değişiklikler var. Endeks 30 kontratında, yani BIST30 Vadelide eskiden kademeler 0.25 puan artardı. Şimdi 1 puan 1 puan artacak. Eskiden 10.900’den sonraki fiyat adımı 10.900,25 idi. Ondan sonraki fiyat adımı 10.900,50 idi.

Şimdi ise 10.900’den sonraki fiyat adımı 10.901, ondan sonraki fiyat adımı 10.902 olacak.

Fiyat adımları döviz kontratlarında ve gram altın’da 1 kuruştan 10 kuruşa, Ons’lu sözleşmelerde (Ons Altın, Ons Gümüş vesaire) ise 5 kuruştan 10 kuruşa yükseltildi.

Peki ya bunun amacı nedir, bizi nasıl etkileyecek?

Öncelikle kademelerin kalınlaşması beklenir, eskiden mesela vadeli endeks kontratında 4 farklı kademeye yazılan poz artık tek kademeye yazılacak, dolayısıyla tek kademede daha fazla emir göreceğiz. Emir defteri tabiri caizse çiçek gibi gözükecek. Bir örnek:

Bu zaten çok uzun süredir konuşulan ve TR için beklenen bir değişiklikti, özellikle yabancıların BİST’i ve VİOP’u terk etmesinden sonra kademeler feci zayıflamıştı, sözleşmelerde in cin top oynuyordu. Şimdi en azından kademeler daha dolu olacak. (ha aynı kapı mı, aynı kapı, görünüşte).

Ancak şunu belirtmek gerekir, normalde dünyadaki efektif ve büyüyen piyasa örneğinde, fiyat adımlarının azaltılması ve böylece likiditenin arttırılması amaçlanır. Ancak burası Türkiye, piyasamız da çok efektif bir market sayılmaz.

Peki fiyat adımlarının arttırılmasının olumsuz tarafları neler? En önemlisi, ask ve bid aralığı, yani alım satım arasındaki fark, yani spread genişleyecek, dolayısıyla scalping ve algotrading daha maliyetli olacak. Eskiden 0,25 puanla alıp satarken, artık 1 puanla alıp satar hale gelecek sistemler (eğer bu konuda yanlış düşünüyorsam algocu arkadaşların düzeltmesini rica ederim).

Bizim gibi orta vadeli swing traderlar için çok fazla değişen bir hikaye yok, genelde bu değişiklik scalping, algotrading ve day trading için önemli. 2-3 kademeye oynayanlar için 2-3 kademe artık çok daha yüksek bir fiyat hareketi anlamına gelecek.

Dediğim gibi, normalde hacim arttıkça, katılım arttıkça, yatırımcı/trader arttıkça fiyat adımlarının aşağı çekilmesi beklenir, bu da daha kolay giriş çıkış, daha iyi slipaj, daha çok işlem fırsatı demektir. Ama bizde ise fiyat adımları yukarı çekiliyor. Aslında ters bir hareket. Ancak TR piyasasının şu aşamasında bence bu hareket doğru oldu.

Herkese hayırlı olsun, umarım VİOP tarafında eskiden gördüğümüz canlılığı, kademe doluluğunu, hareketi ve bereketi tekrar görebiliriz.

VIOP’ta Fiyat Adımlarındaki Değişiklik Nedir? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

VİOP ile ilgili hem takipçilerime, hem de öğrencilerime söylediğimde en çok şaşırdıkları mevzu, VİOP hesabının aslında bir yandan da bir vadeli mevduat hesabı gibi çalışması mevzusu. Muhtemelen şu an, bu konuyu bilmeyen bazılarınız da “nasıl yani?” diyorsunuzdur. Anlatayım.

Aslında mevzu çok basit. VİOP, yani Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası sizin aracı kurumunuzun VİOP hesabınıza yatırdığınız parayı günlük olarak nemalandırıyor.

Peki, nemalandırma ne demek? Nemalandırma bir bakiyenin faiz geliri elde etmek üzere günlük olarak kullanılması demek.

Yani, VİOP hesabınızdaki para, Takasbank’ın Fon Yönetimi tarafından, mümkün olan en iyi şartlarda değerlendiriliyor. Paranız, durduğu yerde günlük faiz geliri kazanıyor. Şimdi biraz detaya inelim.

İşin güzel taraflarından biri şu: VİOP’tan günlük faiz geliri kazanmanız için paranızın BOŞTA KALMASI GEREKMİYOR. Yani, paranız pozisyonda olsa da, olmasa da, toplam bakiyeniz üzerinden faiz geliri elde ediyorsunuz.

Örnekle gidelim: Mesela 100.000TL’lik bir kasanız var, bunun 60.000TL’si, şu anda sürdürmekte olduğunuz pozisyonların teminatına ayrılmış. 40.000TL’si ise boşta. Siz bu örnekte 40.000TL üzerinden DEĞİL, TOPLAM 100.000TL üzerinden faiz kazanırsınız.

Yani, nemalandırma, VİOPtaki bakiyenizin pozisyonda olup olmadığından bağımsız, toplam bakiyeniz üzerinden gerçekleşir. Böylece, hem TRADE edip, hem de toplam kasanızı günlük olarak faizde değerlendirebilirsiniz.

Pozisyonunuzun endeks vadelide, pay vadelide veya gram altın, dolarTL, ons altın vadelide olup olmaması hiç fark etmez, bu günlük faiz açtığınız pozisyondan bağımsız olarak işler.

Biraz daha detaya girelim. Faiz geliriniz gün içinde saat 15:40’daki toplam tutar üzerinden hesaplanır ve bir gün sonra sabah, piyasa açılmadan, 09:00/09:30 arası hesabınıza yansır.

Yani, mesela o gün saat 16:00’da toplu bir para yatırdınız hesabınıza, o tutar o gün değil, bir sonraki gün değerlenir. Çünkü hesaptaki bakiyenin faiz geliri elde edeceği son saat 15:40’tır.

Faiz geliri sadece hafta içi günlere özgü değildir, hafta sonları da paranız faiz geliri kazanır. Pazartesi sabah 09:00/09:30 arası, CUMA-CUMARTESİ-PAZAR için üç günlük faiz geliri hesabınıza yatar.

Faiz oranını günlük olarak TAKASBANK Fon Yönetimi belirler, genelde TLREF’i referans alırlar. Brüt Faiz gelirinizden %6.25 TAKASBANK kesintisi, %5 vergi kesintisi yapılır.

Bir örnekle gidelim. VİOP hesabınızdaki toplam bakiye 100.000TL diyelim. Şu an Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı (TLREF) %43.47.

100.000TL’nin yıllık faizi bu hesaba göre 43.470TL yapıyor. Bunu 360’a bölersek (365’e değil 360’a bölünüyor), günlük faiz tutarı 120,75TL yapar.

Bu oran sizin BRÜT FAİZ GELİRİNİZDİR. Bundan %6.25 TAKASBANK kesintisi düşeceğiz. 120,75TL’nin %6.25’i 7,54 yapar. Yine 120,75TL’den %5 Stopaj keseceğiz, o da 6,04 yapar.

120,75TL’lik günlük brüt faizimizden sırayla bu tutarları düşersek, elimize günlük olarak 107,17TL geçiyor. Yani 100.000TL’ye günlük şu an için 107,17TL’lik faiz kazanıyoruz. Bu 360 günde 38.580TL yapar. Yıllık faiz de %38,58 civarlarına gelir.

Tabi bu oran TAKASBANK’ın belirlediği oranlara göre değişiklik gösterebilir, ancak kabaca hesap bu şekildedir.

Faiz hassasiyetiniz varsa, aracı kurumunuzu arayarak VİOP hesabıma nemalandırma istemiyorum diyerek bu faiz gelirini durdurabilirsiniz. Ek olarak, son alınan kararla birlikte VİOP’ta 5.000TL altı hesaplara ne yazık ki nemalandırma yapılamıyor, onu da belirteyim.

Toparlamak gerekirse, VİOP ne yazık ki buradaki ortalama altı insanların size tanıttığı gibi yüksek risk içeren bir market değildir. VİOP’taki ana risk, sizin kontrol edemediğiniz iştahınızla asimetrik risk-getiri hedeflerinizdir.

“VİOP’a girmeyin, VİOP çok tehlikelidir, VİOPTA batarsınız” gibi ezbere, derinliği olmayan, sloganvari cümlelerden uzaklaşın ve VİOP’u anlamaya çalışın. Riskini yönetmeyi bilen herkes VİOP’tan çok çeşitli şekillerle faydalanabilir.

Borsanın İzinden BLOG’umuzda ücretsiz birçok VİOP dersi ve yazısı mevcut, şuraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Ek olarak, Atölyemizde çok detaylı, sıfırdan, adım adım ilerleyebileceğiniz, yararlı bir VİOP eğitimim var, onu da şuraya tıklayarak inceleyebilirsiniz:

VİOP’ta Faiz Geliri Nedir, Nasıl Hesaplanır? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Bildiğiniz gibi, bir süre önce Atölye dahilinde “Yeni Başlayanlar İçin A’dan Z’ye VİOP” isimli eğitimimi sizlerin beğenisine sundum.

Çok ilgi gördü, çok sevildi, tüm güzel geri bildirimleriniz için teşekkür ederim.

Bu eğitim (benim bildiklerim arasında) piyasada bulabileceğiniz en kapsamlı VİOP eğitimi. Yaklaşık 20 saatin üzerinde VİOP anlatıyorum. Teorik tarafı oldukça kuvvetli, pratik tarafı da gayet iyi ancak ileride daha da güçlendireceğim.

VİOP eğitimimin detaylarına şuradan ulaşabilirsiniz.

Gelelim bu yazının yazılma nedenine.

En başından beri, VİOP, özellikle Twitter’daki VİOP Traderları tarafından çok fazla “atom fiziği” şeklinde anlatıldı. VİOP’un yapısı da buna çok uygun.

Teminatlar, kaldıraçlar, nemalanma, vadeler, sözleşmeler derken, mevzu anlata anlata bir girdap halini alıyor ve sizi içeri çekip, kafanızı karıştırıp bırakıyor.

Sadece bu değil, tüm her şeyi öğrendikten sonra, iş pratikte Trade etmeye geçince, mevzu daha da karışıyor.

Twitter’da takip ettiğiniz VİOP hesapları sürekli kademe paylaşıyor, aracı kurum dağılımı paylaşıyor, dayanak varlıkla aradaki faizden bahsedip arbitraj anlatıyor, yaptığı scalpları, 5-10 kademelik alım-satımları sizlerle paylaşıp sizi FOMO’ya sokuyor vesaire.

Zannediyorsunuz ki “ben bu VİOP’u yapamam”.

Aslında, VİOP’u aynı spotta yaptığınız gibi, (kaldıraçlı) bir trend takipçiliği amacıyla da kullanabilirsiniz.

Twitter’da denk geldiğiniz bu “atom fiziği VİOP” paylaşımları sizi bu konunun “basitliğinden” uzaklaştırıyor.

Halbuki,

VİOP’ta, pozisyon büyüklüğünü ayarlayarak, stopunuzu iyi belirleyerek, riskinizi yöneterek, cebinizdeki paradan daha fazla bir kasayla, sadece kapanışlara odaklanarak çok çok güzel trendler sürebilir, paralar kazanabilirsiniz.

Siz VİOP’un kademelerine bakarak, arbitraj tarafına odaklanarak, hedging peşinde koşarak, çeşitli scalp stratejileri araştırarak, aracı kurum dağılım pastası analiz ederek, “yapı kredi longları kapattı, teb’e devretti, şimdi bakalım teb ne yapacak” gibi sürekli takip edilmesi mümkün olmayan detaylarda boğularak, VİOP’un size kazandırabileceği paraları kaçırıyorsunuz.

Detaylarda boğulmayın.

VİOP’ta sürdürülebilir büyük paralar kazanabilmeniz için öğrenmeniz gereken şey RİSK YÖNETİMİ, POZİSYON BÜYÜKLÜĞÜ VE KASA DENGESİDİR.

Bunları öğrendikten sonra, hiç bu yukarıda bahsettiğim detaylara girmeden, doğru yerde bir pozisyon açıp kapanışla takip ederek inanılmaz trendler sürebilir, cebinizdeki paradan çok daha büyük kasalarla çok iyi kazançlar sağlayabilirsiniz.

Sürekli VİOP İçinde Olma Baskısı

Ancak, şunu belirtmem gerekir ki,

VİOP öğrenen kişi, kendini sürekli “VİOP’un içinde olmalıyım” konusuna şartlıyor.

Hayır, öyle bir zorunluluğunuz yok.

Silah kullanmayı biliyor olmanız, onu sürekli kullanacağınız anlamına gelmez.

Siz silah kullanmayı, onu temizlemeyi, onun bakımını yapmayı ve onu sürekli hazır tutmayı öğrendiniz. Ancak eğer doğru fırsat ve doğru zaman yoksa, onu sürekli kullanmanın ne anlamı var?

Tam tersi, bunun zararı çoktur.

Vurmak istemediğiniz kişileri vurur, yapmak istemediğiniz hatalar yaparsınız. Üstelik cephaneniniz biter. İleride, tam da silaha ve cephaneye ihtiyacınız olduğu zaman geldiğinde bir de bakarsınız ki, cephaneninizi, kullanmamanız gereken zamanda onu kullanarak bitirmişsiniz.

Bu mantıklı mı?

Hiç değil.

İşte, Twitter’da takip ettiğiniz VİOP Traderları da cephaneninizi zamansız kullanmanız konusunda sizi (bilmeden) teşvik ediyor, sizi FOMOluyor, süreci aceleye getiriyor.

Sizden ricam, VİOP tarafına kafayı yorduğunuzda, mevzuya bir de benim bahsettiğim açıdan bakın.

Bir Trader’a çok iyi paralar kazandıran en önemli şey, takip ettiği zaman diliminde yakaladığı bir trenddir. Yani yeşil mum serileridir.

Böyle bir ortamı yakaladığınızda, VİOP tarafında elinizde olmayan parayla, yani kaldıraçla kazanabileceğiniz paranın haddi hesabı yoktur.

Kasanızı çok kısa zamanda katlamanız işten bile değildir.

2021’deki DOLARTL trendine bakın, 2022’deki Bankacılık Rallisine bakın, 2022’deki genel borsa yükselişine bakın.

Böyle bir trendi tekrar yakaladığınızda (ki hiç uzak değil), VİOP aracılığıyla kazanabileceğiniz paraları düşünün.

O zaman gelene kadar, yine VİOP’ta olun, ancak pozisyon büyüklüğünü ayarlayarak, dönüşleri yakalamaya, düzeltmelerde olmaya, testere dışı ufak rallilerde kasanızı büyütmeye odaklanın.

Eğer Twitter’da veya diğer sosyal medya sitelerinde sizi sürekli aşırı bilgiye boğan VİOP Traderlarına, YouTube’daki karma karışık anlatımlara kanarsanız, kafanız karışır, doğru zamanda aksiyona geçmeniz zorlaşır.

Kimisi der ki “dayanak varlıkla vade arasında çok büyük faiz farkı var, bu kazanç kaçmaz”, bir diğeri der ki “teb longları kapattı, yapı kredi robotu kademelere doldu”, bir diğeri der ki “pite hiç iç açıcı gözükmüyor”, bir diğeri der ki “hedging mekanizmasını kullanmayı unutmayın”, bir diğeri der ki “3-5 kademe aldım, bana yeter” vesaire.

Bunları dinleye dinleye, okuya okuya kendinizi yetersiz hissedersiniz.

Bu tuzağa düşmeyin, çünkü yetersiz değilsiniz. Tek yapmanız gereken, Price Action bazlı Swing Trade – Trend Takipçiliği konusuna biraz eğilmeniz. Ben böyle yazdım diye, bu da uzay bilimi gibi gelmesin kulağa. Mevzu basit asında. Kapanış odaklı takiple, mikro-makro trendler yakalamaya ve doğru trendi bulunca VİOP’ta kasa katlamaya uğraşıyoruz.

Bu konuda çok başarılı olduk geçmişte, Atölye’de öğrencilerimizle çok iyi paralar kazandık, öğrencilerimizin yorumlarını şuradan okuyabilirsin. Bundan sonra da çok paralar kazanacağız.

Özetle, insanların kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Bir konunun en iyisi, en basitidir. Mevzu aslında basittir, ancak beyniniz yılların koşullandırmasıyla bunun “daha zor” olması gerektiğini size şartlandırır. Bu yanlıştır.

Her gereksiz detayı ata ata, eleye eleye, sadece ihtiyacınız olan kadarını alın ve kullanın.

Bu yazıyı buraya kadar okumanız beni çok mutlu etti.

Teşekkür ederim, bir sonraki yazıda görüşmek üzere dostlar.

-Bu arada, Trading konusunda hevesliyseniz ve motivasyona ihtiyacınız varsa, bir süredir yönettiğim Trading Motivasyonu hesabımı da takip ediniz.

Neden VİOP’taki Trade Anlayışım Diğerlerinden Farklı? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Pek tabi, hikayenin içinde, bizzat hikayeyi yaşayan VİOP Traderları olarak bu mevzularda konuşma hakkı bize de düşmektedir. Susarak meydanı o tarafa bırakacağımıza, biz de savlarımızı, fikirlerimizi sunalım, VİOP neden siz isterseniz cehenneme, siz isterseniz cennete dönüşebilir bunlardan bahsedelim isterim.

Az çok biliyorsunuz, Vadeli İşlem demek, dayanak varlığı spot bir ürün olmak üzere, bu ürünün belirlenmiş bir vade sonunda fiziki veya nakdi teslimatı sağlanmak şartıyla şimdiden alınıp satılması anlamına gelir.

Hemen kafanız karışmasın, aslında çok basit. Temmuz ayında bir tarladan hasat toplamak üzere olan bir çiftçiye gidip “bu ürünleri senden ne zaman teslim alabilirim?” diye sorarsınız. “Eylül sonu ancak satabilirim” derse, dersiniz ki “Eylül sonunda ben bunları senden teslim alma imtiyazı istiyorum, bunun karşılığında kaç para istersin benden?”.

O da “100 liraya tamamdır bu iş” der, sen de 100 lira verirsin ve o sana bir kağıt verir. Kağıdın üzerinde “Eylül sonunda bu adam, hasat ettiğim tüm malları 100 lira karşılığı almakla yükümlüdür, ben de vermekle yükümlüyüm” yazar. İşte bu kağıt, Eylül sonuna kadar sürekli ticarete açık bir kağıt haline gelir, alınıp satılabilir. Başka birisi senden bu kağıdı 102 liraya almak isterse, sen satarsın ve kağıt başı 2 lira kazanç elde edersin.

Sonra 105’e kadar gidecek gibi olur, bundan para kazanmak istersin, adamdan 103 liradan geri alırsın, amaç 105’e satmaktır ancak alıcılar ortadan kaybolmuştur, 105 lira teklif veren biri bulamazsın, senin de paraya ihtiyacın vardır, döner dersin ki “elimdeki bu yükümlülüğü 95 liraya bırakırım”. Sonra biri senden bunu 95 liraya alır. Böyle böyle, aslında ileride var olacak veya ileride fiyatı sabitlenecek bir ürün üzerinde ticaret yaparsın. Vadeli İşlemlerin mantığı KABACA budur. (Tabi ki bu kadar basit değil ve bu mantık silsilesinde gözden kaçan çok fazla şey var, ancak mevzudaki temel işleyişi anlatmak için böyle bir hikaye seçtim)

Tabi, vadeli işlemlerin, yani türev piyasaların, yani yabancı terimiyle FUTURES’ların bir özelliği daha vardır. Kredi kullanabilirsin. Yani kaldıraca uygun piyasalardır. Bu ne demek? Cebindeki 1 lirayı ARACI KURUMA TEMİNAT GÖSTEREREK, 6-7 liralık işlemler açabilirsin. Vadeli Piyasaları yatırımcılardan ziyade Traderlar için çekici hale getiren mevzu budur. Olmayan bir parayla işlem yapabilme imkanı. Yatırımcılar VİOP’u hedging, arbitraj vs. gibi farklı mekanizmalarla kullanıyorlar o ayrı, ancak VİOP’ta hacmin çoğunu Traderlar yapar.

Şimdi, mevzunun sizler için cennet veya cehennem olmasının kaynağı burada yatıyor esasen. Eğer siz bu kaldıracı, risk nedir, kaldıraç nedir, pozisyon büyüklüğü nedir, teminat nedir, teminat tamamlamak ne zaman gereklidir gibi konuları BİLMEDEN kullanırsanız, VİOP size olur cehennem. Neden? Çünkü borsalar dalgalı piyasalardır, fiyat burada dalgalanır, dalgalar halinde oluşur, itki ve düzeltme dalgaları vardır, 5 giderse 3 düşer, 5 düşerse 3 yükselir. Siz bu işleyişi bilmeden, sürekli yükselecek veya sürekli düşecekmiş gibi bu borsalara, üstelik kaldıraçla yatırım yaparsanız, paranız tahmin ettiğinizden çok hızlı biter. Neden? Bunun da matematiksel formülü basittir.

Bir arkadaşınıza, cebinizdeki 10.000TL’yi göstererek, “bak bende 10.000TL var, bana 90.000TL borç ver, 100.000TL ile işlem yapayım, kazanınca yavaş yavaş öderim senin borç parayı” dersin. Adam kabul eder. 90.000TL’yi sana uzatır. Kasan 100.000TL olmuştur. Gider Borsada bir pozisyon açarsın 100.000TL ile. Tesadüf bu ya, Rusya Ukrayna’ya savaş ilan etmiştir, tam o gün tüm global piyasalar çöker, senin elindeki hisse de tabanı görür. Taban %20 diyelim. Yani senin 100.000TL’lik pozisyonun %20 eridi ve 80.000TL oldu. Sen de psikolojik olarak çöktün ve bu elindeki hisseyi sattın, nakiti geri çektin.

100.000TL ile girmiştin, 80.000TL ile çıktın. 20.000 kaybettin. Arkadaşın geldi ve verdiği borç parayı geri istedi. Borç para 90.000TL idi. Senin cebinde 80.000TL var. Onu verdin adama, ancak adama 10.000TL daha borçlusun.

Şimdi macera nasıl başladı? Cebinde 10.000TL vardı. Kaldıraç kullandın ve aldığın borçla 100.000TL’lik işlem yaptın, kaybettin. Çıkışta hem cebindeki 10.000TL gitti, hem de o arkadaşına 10.000TL borçlusun. Yani, eksi 20.000TL’desin.

İşte VİOP hemen hemen budur. Eğer tüm paranı teminata yatırırsan, tüm kaldıracı kullanırsan, kazandığını da aynı gün içerisinde döndürüp yeni pozisyonlara yatırır riski büyütürsen, tepeden maliyetlenirsen, pozisyon büyüklüğü nedir bilmezsen, işler bir iyi gider, iki iyi gider, sonra çöker. Aynı geçen hafta XBANK’ta olduğu gibi.

Böylece bu hikaye senin için bir cehenneme dönüşür.

Peki VİOP Hikayesini Nasıl Cennet Yaparsın?

Öncelikle risk nedir iyi bilmen gerekir. Şu an tüm borsayı etkileme gücünde olan endeks ne durumda, elindeki hisse dalga yapısı olarak ne durumda, yükselişte mi, boğada mı, ayıda mı, yükseliş devam edebilir mi, arkasında endeks rüzgarı var mı yok mu. Bunları sorgulaman gerekir. Olası bir düşüşte ne kadar kaybedersin, teminat tamamlama çağrısı yüzde kaç aşağıda, gün içi eklediğin bir pozisyon seni ne kadar terste bırakabilir, gün içi pozisyon eklemen gerekir mi bunları sorman gerekir.

Nakitin de bir pozisyon olduğunu bilmen, sadece tüm olasılıklar senin lehineyken içeri girmen gerekir, hızlı stop olabilmen, doğru zamanı bekleyebilmen gerekir. Trade psikolojisi konusunda bilgi sahibi olman, trendi iyi sürebilmen ancak verilen mesajları da iyi alabilmen gerekir.

Özetle, bu iş sokakta yürürken “bir kazı kazan alayım” deyip 50 lira yatırılacak bir iş değildir. Bu iş uzmanlık gerektirir, doğru pozisyonlanma gerektirir, trade psikolojisi, risk yönetimi ve teknik analiz bilgisi gerektirir. Bu üçünün bir araya geldiği şartlarda riskini iyi bilir, ödülünü iyi yönetirsin. Birinden borç alıp, para kazanınca borcunu geri verir, para döndürürsün, profesyonel bir şekilde portföy yönetirsin, VİOP’u veya herhangi bir kaldıraçlı piyasayı kendin için cennete çevirirsin.

Bunu sürdürülebilir bir şekilde kim yapabilir? Tabi ki her 100 kişiden ancak 10’u yapabilir. O yüzden, lütfen bu tarz kaldıraçlı piyasaya girmeden önce hem psikolojik hem de teorik olarak bilgi sahibi olduğunuzdan emin olun, bol bol pratik yapmadan, özgüven kazanmadan da ilerlemeyin.

Herkese bol kazançlar dostlar, kendinize iyi bakın. Acele yazılmış bir yazı olabilir, sürç-i lisan ettiysek affola. Sitemizdeki diğer VİOP yazıları için VİOP kategorimizi gözden geçirmeyi unutmayın.

• VİOP Kategorisi için TIKLAYIN!

VİOP Neden Cennet, VİOP Neden Cehennem? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Öncesinde viop nedir sorusunun cevabını kısa da olsa vereyim. VİOP, açılımı vadeli işlemler ve opsiyon borsası olan ve gelecek vadeli işlemler yapmanızı sağlayan bir borsadır. Daha detaylı bilgilendirme için şuraya tıklayarak kapsamlı bir yazıya ulaşabilirsiniz. Viop nedir sorusunu cevapladıktan sonra, detaylara girebiliriz.

Şimdi viop’ta kaldıraç nedir konusuyla ilgili bazı tweetlerimde görüyorsunuz, işte “agresif kaldıraçla içerideyim” diyorum veya “defansif kaldıraçla devam ediyorum” diyorum veya “kaldıraç oranım 1:3” diyorum vesaire. Herkes de, “hocam viopta kaldıraç oranı sabit değil mi, bu nasıl oluyor? viop’ta kaldıraç nedir, nsaıl ayarlanır” diye soruyor. Bu soruya cevap vereceğim ancak öncesinde gelin beraber VIOP kaldıraçları nasıl hesaplanır onu öğrenelim.

Başlamadan önce not etmekte fayda var. “kaldıraç oranı bu değildir” diyen olacak, “kaldıraç, teminata yatırdığın paranın yarattığı pozisyon büyüklüğüyle hesaplanır, dolayısıyla kaldıracın daha yüksektir” diyen olacak, “1:2 kaldıraçla pozisyon açtım diyorsun ama aslında kaldıracın 1:6” diyen olacak. Bunların hepsi kendi çapında mantıklı argümanlar. Ancak benim için kaldıraç, VIOP’ta kullanacağım ve teminata ayırdığım paranın, toplam pozisyon büyüklüğüne bölünmesiyle oluşan orandır. Diğer tüm görüşlere saygım olmakla birlikte, fikrim ve uyguladığım sistem budur. Lütfen yorumlarda bilgi yarıştırması yapıp ders vermeye kalkmayın, teşekkür ederim.

Şimdi, bu yazıyı yazdığım tarih itibariyle, yani 31 Mayıs 2022’de, bir adet İş Bankası VIOP kontratı 180TL. (Güncel VİOP teminatları için tıklayın) Önceki dersleri okuyanlar hatırlar, bu ne demekti? Bu şu demek: sen, Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsasında 1 adet İş Bankası kontratı (ISCTR koduyla) almak istersen, hesabında 180TL olması gerekir, değil mi? Bu işlemi yaparsan, VIOP, senin bu 180TL’ni Teminat olarak alır ve sana bunun karşılığında 1 kontrat ISCTR verir. Böylece, başlangıç ve sürdürme teminatın 180TL gözükür, kalan teminatın 0TL gözükür, hesabında da 1 adet ISCTR kontratı görürsün.

Hatırlayın, 1 adet ISCTR kontratı, bize 100 adet ISCTR hissesi kadar büyük bir pozisyon büyüklüğü yaratır. Şu an ISCTR’nin fiyatı nedir? 11.06. O zaman, sen 180TL karşılığında aldığın 1 adet ISCTR kontratıyla, 1.106TL’lik bir pozisyon büyüklüğü yaratmış oldun, değil mi?

O zaman, basit bir hesapla, kaldıracın kaç oluyor? 180TL’yi kullanıp, 1.106TL’lik bir büyüklük yarattıysan, kaldıracın 1.106/180=6.14’tür. Yani sen VIOP’ta ISCTR al-sat işlemi yapmak istersen ve TEMİNATININ TAMAMINI KULLANIRSAN 6.14 kaldıraçla işlem yapmış olursun. Peki ya teminatın daha fazlaysa ve teminatının tamamını kullanmak istemezsen? İşte mevzu orada değişiyor. Yukarıda yazdığım “agresif kaldıraç, defansif kaldıraç, 1:3 kaldıraç” gibi terimler de açıklığa kavuşuyor.

Şimdi bir de benim örneğimle gidelim. Diyelim ki, VIOP tarafına ayırdığım KASAM 500.000TL. ISCTR’de çok iyi bir setup gördüm ancak hem endeks kötü, hem de cesaretim tam yerinde değil. Ama bu setup’ı da kaçırmak istemiyorum. Bu pozisyonu açacağım ama çok da açılmak, pozisyon büyüklüğümü yüksek tutmak istemiyorum. Biraz defansif modda takılmak istiyorum. Çünkü analizime göre, ISCTR setupı çok iyi olsa da, endeks rüzgarı her an terse dönebilir.

O zaman, benim bu 500.000TL’nin tamamını değil, BİR KISMINI kullanmam daha mantıklı. Böylece, yine içeride olacağım ancak büyüklüğü kontrol edilebilir halde tutacağım. Ters bir durumda, riskim daha düşük olacak. Yani, 500.000TL ile, 180TL’lik ISCTR kontratından 2.777 adet alıp, toplamda 3.070.000TL’lik bir pozisyon yaratmaktansa, yani 6.14’lük kaldıracın tamamını kullanmaktansa, toplam pozisyon büyüklüğünü 1.000.000TL kadar ayarlamak istiyorum.

ISCTR’den 1.000.000TL’lik bir pozisyon büyüklüğü yaratmak için, benim 905 adet kontrat almam yeterli. Bunun formülü de şu:

Yani: 1.000.000/100/11,06. Bu formül bizi 905 kontrata götürüyor. Yani, 905 kontrat ISCTR alırsam, yarattığım pozisyon büyüklüğü yaklaşık 1.000.000TL oluyor. Bunun hesaplaması nasıldı? 905x100x11,06

• 905, aldığım kontrat sayısı,
• 100, 1 kontrat karşılığı bana verilen hisse adedi,
• 11,06 ise ISCTR’nin güncel fiyatı.

Şimdi ne yapmış oldum, elimdeki 500.000TL’nin bir kısmını, 905 adet ISCTR kontratı almak için gerekli olan teminata yatırdım. Bir kontrat 180TL ise, 905 adet kontrat alabilmek için 162.900TL teminat yatırdım VIOP’a. Karşılığında ise yaklaşık 1.000.000TL’lik bir pozisyon büyüklüğü yarattım. Geri kalan 337.100TL (toplam kasamdan (500.000TL), yatırdığım teminatı (162.900TL) çıkardığımda kalan para) ise köşede bekliyor.

Bunu ister daha güvenli zamanlar için bekletirim, ister gider spottan başka fırsatlar değerlendiririm, ister VIOP’taki günlük nemalanmadan yararlandırırım, o bana kalmış bir şey. Ancak bu para özgür şu an, bağlantılı değil, kullanıma açık.

Özetle, dip toplamda, 500.000TL kasa ile girdiğim VIOP’ta, 1.000.000TL’lik bir pozisyon büyüklüğü yarattım ve kaldıracım 1:2 oldu. Yani 2 kaldıraçla açtım pozisyonlarımı. Geri kalan kısım da nakitte bekliyor. İşte ben, endeksin durumuna, piyasanın hissiyatına, grafikteki setupın gücüne, arz talep dengesine göre bazen 1:2 kaldıraçla, bazen 1:3 kaldıraçla defansif takılırken, bazen de 1:6 kaldıraçla, 1:7 kaldıraçla agresif bir şekilde içeride olabiliyorum.

VIOP’ta defansif takıldığımda, kalan parayla da belki spottan pozisyon alıyorum, bazen de safety margin olarak viop hesabında bekletip nemalandırıyorum. Bu yukarıdaki örnek hisse bazlı örnekti. Yani bir kontrat karşılığı bize 100 adet hisse fiyatı kadar pozisyon büyüklüğü yaratılan örneklemdi. USDTRY için, BIST30 Endeks kontratı için, XAUUSD için farklı farklı hesaplamalar var. Ancak mantık aynı.

Tabi şunu da ekleyelim, son çalkantılardan sonra teminat tutarları takasbank’ın gösterdiği tutarlardan bazen %50 veya daha fazla yukarıda olabiliyor, aracı kurum kendi risk algısına göre teminat tutarlarını değiştirebiliyor. Ancak, siz de ona göre hesaplayacaksınız zaten. Evet, ayarlanabilir kaldıraç mevzusu budur. Aracı kurumla, viopun kendi sistemiyle bir alakası yok. Bu tamamen sizin kasa yönetiminizle ve VIOP’a ayırdığınız tutarla yarattığınız pozisyon büyüklüğü ayarlamasıyla ilgili.

İlk okuyan veya yabancısı için biraz karışık gelebilir, o yüzden bir kaç kez tekrar okumanızı öneririm. Özellikle hesaplamaları mutlaka öğrenin.

Viop’ta Kaldıraç Nedir Sorusunun Cevabı da Borsanın İzinden’de

Öncesinde veya sonrasında sitedeki VIOP Derslerini okursanız mevzu kafanızda iyice netleşir:

• Viop Nedir Konuları

Herkese teşekkür ederim, böylece VİOP’ta kaldıraç nedir sorusunun cevabını vererek, VİOP’taki kasa-risk yönetimine bakış açım ve esnek kaldıraç mantığımı da anlatmış oldum. Bol kazançlar, selamlar, saygılar, sevgiler. Daha iyi bir Türkiye’de görüşmek üzere 🙂

VİOP’ta Kaldıraç Nedir? Kaldıraç Oranı Sabit mi? Ayarlanabilir mi? Ben Nasıl Yönetiyorum? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Bildiğiniz gibi, VİOP Nedir Ders 1’de, VIOP’a şöyle bir giriş yapmış, kabasını almıştık. Nedir, ne zaman kuruldu, ne amaçla kullanılıyor, işleyiş mantığı, sözleşmeler vesaire. Eğer okumadıysanız lütfen önce Ders 1’i okuyun, tıklayın: VIOP Nedir Ders 1 – VIOP Nedir, Hangi Sözleşmelerde İşlem Yapılabilir?

VİOP Nedir Ders 2 asıl dananın kuyruğunun koptuğu yerdi. Teminatları, Kaldıraçları, Sözleşme Büyüklüklerini anlatıp bir kaç işlem örneği gösterdim. VIOP Nedir Ders 2’yi de BURAYA TIKLAYARAK okuyabilirsiniz. Şimdi VİOP Nedir Ders 3’te dananın kuyruğuna iyice asılacağız. Vadeler, Kodlar, dikkat edilmesi gereken şeyler, hepsini yazacağım.

Şimdi önce kodlarla başlayalım. Hep F_XU0301219’dur, F_XAUUSD0220’dir gibi kodlar görüyorsunuz. Muhtemelen “ne diyor abi bu, ne karışık bir kodlama yöntemi” diye geçiriyorsunuz içinizden. Evet, size katılıyorum. Bilmeyen için ziyadesiyle karışık. Halbuki hisse senetleri öylemi? #GARAN, #THYAO, #SISE. Sadece hisse senetlerinin kısaltmaları var. #VIOP’un kodlaması ise üç farklı kısımdan oluşuyor. Aşağıya bırakıyorum, grafiği iyice incelemenizi rica edeceğim. Bir sonraki tweette de açıklamasını yapacağım.

Resme iyice baktıysanız, bir #VIOP sözleşmesinin kodlaması 3 ayrı kısımdan oluşuyor. En baştaki F kodu standart kod. Futures anlamına geliyor. Yani Vadeli Sözleşme. (Dikkat: SPOT değil, vadeli sözleşme). Tüm kodlarda bu F_ vardır. Bazen O_ kodu görürsünüz. Bu da «Options» demektir. Yani Opsiyon sözleşmeleri. Ancak, önceden söylediğim gibi, Opsiyon kısmı VIOP’un çok çok az kullanılan kısmıdır. Orayı geçiyorum. Yani özetle, #VIOP’ta bizim işlem yapacağımız her sözleşmenin başında mutlaka F_ kodu olmalı.

Sonraki yeşil kısım, varlığın, sözleşmenin ismi. Burada işlem yapmak istediğiniz sözleşmenin ismi var. Hisse senediyse, hisse senedinin kısaltması, Parite ise kodu, altın ise XAUUSD, endeksse XU030 diye gider. İşlem yapılabilecek tüm varlıkların listesini tekrar paylaşıyorum:

Sonraki mavi ve siyah kısım ise sözleşmenin vadesini söylüyor. İlk iki rakam AY, son iki rakam YIL’dır. Yani eğer 0220 yazıyorsa, Şubat 2020’dir. 1219 yazıyorsa, Aralık 2019’dur. 0420 yazıyorsa, Nisan 2020’dir. Gayet basit değil mi? Şimdi buradan vadelere geçeceğim. Vadeler nedir, neden vadelere ihtiyaç var, bizim için hangi vadede işlem yaptığımız fark eder mi? Hepsine cevap vereceğim. Öncelikle bilmeniz gereken şey, her sözleşmenin, işlem yapabileceğiniz 4 farklı vadesi vardır.

Bu vadeler hisse senetleri için şöyledir: Bulunduğumuz Ay, Bir sonraki Ay, İki Sonraki Ay ve Yılın Son Ayı. Şu an 12. Aydayız. Her hisse senedinin, bu ayın son günü vadesi dolacak sözleşmesi vardır. Bu aynı zamanda YAKIN VADE ismiyle de geçer. İşlem hacimlerinin çok çok büyük bir kısmı bu YAKIN VADE diye tabir ettiğimiz, en yakın vadede oluşur. Herkes genelde bu vadede işlem yapar çünkü alıcısı satıcısı bol bir vadedir. Bu vade, ayın son gününe kadar açık kalır. Ayın son gününde vade uzlaşma fiyatından kapanır. Ya size kar-zarar yansıtılır, ya da kaç kontratınız varsa ÇARPI 100 kadar hisse senedini almak zorundasınızdır. Bu ne demek?

Diyelim ki F_GARAN1219 sözleşmesinden 10 kontrat longsunuz. Ayın sonunda aracı kurumunuz sizi arar, «işlemi kar/zarar hesabıyla kapatıp, hesabınıza yansıtalım mı, yoksa 10X100 hesabıyla toplam 1.000 adet GARAN’ı uzlaşma fiyatından almak ister misiniz?» diye. Eğer almak isterseniz 1.000 adet hisse senedi fiyatını yatırmanız gerekir. Yok istemezseniz, uzlaşma fiyatı üzerinden karınız zararınız hesaplanır ve hesabınıza yansıtılır. Anlatabildim sanırım değil mi? Eğer bu süreci yaşamak istemiyorsanız, yakın vadenin son gününe kadar işlemlerinizi kendinizin kapatması gerekir.

Dolayısıyla, eğer ayın son günlerindeyseniz, işlemlerinizi yakın vadeden değil, bir sonraki vadeden açmalısınız. Ayın 25’inde, GARAN Yakın Vade Short açmanın çok bir anlamı yoktur çünkü 5 gün içerisinde kapatmak zorundasınız. İşler istediğiniz gibi gitmezse zarar edersiniz. Ayın 20’sinden sonra bir sonraki vadede işlem açmak daha mantıklıdır. Genelde ayın son kısmına doğru tüm işlemler bir sonraki vadeden açılmaya başlanır. Böylece 1.5 aylık bir zamanınız olmuş olur. Buna dikkat edin, zorunlu olarak işleminizi kapatmak durumunda kalmayın.

Şimdi yukarıda anlattığım sistem Hisse Senedi sözleşmeleri içindi. Endeks için bu farklıdır. Endeks vadeleri yılın ÇİFT aylarına ayarlanmıştır. Yani endeksin vade sonları Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık aylarındadır. Ancak hepsi her daim açık değildir. Endeks için açık vadeler Yakın Vade (en yakın çift ayın son günü), Bir sonraki Çift ay ve Bir sonraki Çift Ay şeklinde ilerler. Kafanız karışmasın aslında çok basit, şöyle anlatayım:

Şu an Kasım ayındayız diyelim. Endeksin en yakın vadesi, en yakın çift aydır. Yani: Aralık. Şu an endeks sözleşmesinde işlem yapmak istiyorsanız en yakın vadeniz Aralık. Sonra Şubat 2020, sonra ise Nisan 2020 geliyor. Bir de 2020’ye geçince, Aralık 2020 eklenecek buna.

VİOP Nedir? Açık Pozisyon Sayısı

Şimdi son olarak Açık Pozisyon Sayısına (APS) ve önemine değineyim. Siz bir yatırımcı olarak, diyelim ki ASELS yakın vade sözleşmesinde 1 kontrat LONG pozisyon açtınız. Bu işleminizle, 1 adet açık pozisyon yaratmış olursunuz. SHORT da açsaydınız aynıydı. Yani açtığınız pozisyonun yönü fark etmez. Bir kontrat işlem açtığınız an bir adet açık pozisyon yaratıyorsunuz. Dolayısıyla, şu an güncelde, saat itibariyle açık olan tüm Short ve Long pozisyonlar, toplam APS’yi oluşturur.

APS’nin (ve dolayısıyla işlem hacminin) bir sözleşmede yüksek olması çok önemlidir. Nasıl hisse senetlerinde sığ hisselerden korkuyorsak, #VIOP’ta da APS’si düşük sözleşmelerden çekinmeliyiz. Çünkü yeterince hacmi olmayan sözleşmeler yeterince alıcı/satıcı barındırmaz. Yani, Long pozisyonunuzda terste kaldınız ve pozisyondan çıkmak istiyorsunuz. Çıkabilmek için 1 adet short pozisyon açmanız gerekiyor ki işlem sıfırlansın. Ancak kademelerde satıcı yoksa, satamazsınız. Satıcılı kademe bulana kadar yukarı çıkmanız gerekir.

Fazla uzatıp karıştırmayayım, #VIOP’ta işlem yapılan en hacimli sözleşmeler, BIST 30 endeks sözleşmesi, USDTRY sözleşmesi ve GARAN gibi, KCHOL, THYAO vs. gibi lokomotif hisselerdir. Çok fazla macera arayıp gidip XBANK’ta, XUSIN’de işlem yapmayın. Unutmayın VIOP iyi kullanılırsa size az teminatla çok sağlam işlem yapma imkanı verir. Ancak yukarıda saydığım tüm konulara dikkat etmeniz şarttır. Çünkü en ufak bir aksilikte çok terste kalabilirsiniz.

Evet, dostlar, yine bir sürü tweet, yine tahminimden uzun bir ders oldu. Umarım yararlandınız. Buraya kadar dayandıysanız tebrikler. VIOP konusuyla ilgili bir ders daha yapacağım, inşallah haftaya yetiştirebilirim. Selamlar, saygılar, iyi akşamlar herkese.

VİOP Nedir Ders 3 – Kodlar, Vadeler ve Açık Pozisyon Sayısı yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Dostlar, herkes burada mı, çaylar hazır mı? Geçen hafta başladığım VIOP derslerinin ikincisiyle karşınızdayım. Yazı uzun olacak. Lütfen dikkatli okuyun. VIOP bulutları yavaştan dağılacak. Bir de unutmadan, sizin için okuması 5-10 dakika olsa da, inanın bu yazıların arkasında ciddi emek var. O yüzden, yazı bitince eğer yazıyı sevdiyseniz lütfen sosyal medya hesaplarınızda paylaşın.

Evet, herkes hazırsa başlıyorum. İlk derste VIOP’a bir başlangıç yapmıştık biliyorsunuz. VIOP Nedir, ne zaman kuruldu, Hisse senetlerinden ve BIST’ten farkı ne, hangi sözleşmelerde işlem yapabilirsiniz vesaire. Şimdi biraz daha derinlere gireceğiz. Bu zincirde size 3 farklı VIOP teriminden bahsedeceğim, VIOP’u öğrenmek isteyen herkes mutlaka bu 3 konuyu da ezbere bilmeli. Çünkü her şey burada dönüyor neredeyse. Nedir bunlar?

• Teminat
• Sözleşme Büyüklüğü
• Kaldıraç

VİOP Nedir – Teminatlar

Teminat ile başlayalım. Teminat, herhangi bir VIOP sözleşmesinde işlem açabilmek için hesabınızda bulunması gereken tutardır. Her bir sözleşme için farklı tutarlardadır. TAKASBANK tarafından 3 ayda bir belirlenir. Aşağıya iki resim bırakıyorum. Bu resimlerde, 18 Ekim 2019’da her sözleşme için güncellenmiş ve şu an geçerli teminat rakamlarını bulabilirsiniz. Çoğu TL ancak EURUSD, GBPUSD ve Ons Altın için $ bazlıdır. İşlem yaptığınızda kur hesaplanıp, teminatınız yine TL cinsinden bloke edilir.

Yani özetle, BIST diyor ki, bu sözleşmelerle işlem yapmak için bana 1 kontrat başına yukarıda gördüğünüz tutarda TEMİNAT göstermeniz gerekiyor. Yoksa işlem yaptırmam. Bu iş net değil mi? Şimdi diğer başlıklara geçelim, kafanızda iyice oturacak.

VİOP Nedir – Sözleşme Büyüklüğü

Sırada ne var? Sözleşme büyüklüğü. Bakın işte dananın kuyruğu burada kopuyor. Neden? Çünkü VIOP’un herkes tarafından övülen “düşük teminatle yüksek işlem” olayı buradan geliyor. Bunu anlayınca kaldıracı da otomatik olarak anlayacaksınız. Şimdi, aşağıdaki tabloya iyice bakmanızı rica edeceğim. Bu tablo, bir sözleşme teminatı karşılığı ne kadarlık bir sözleşme büyüklüğü (hacim) oluşturabileceğinizi yazdım. Gördüğünüz gibi, tüm hisse senetlerinde 100 adet yakın vade fiyat tutarında hacim yaratabiliyorsunuz.

Bu ne demek? Hemen örnekleyelim. 1 Adet #THYAO sözleşmesi 155TL. Bunu aldığınızda size 100 adet #THYAO yakın vade pay veriyorlar. Tanesinin fiyatı 11.90. 100 tane verdikleri için, sözleşme büyüklüğü 1.190TL oluyor. Yani 155TL ile, 1.190TL’lik hacim yaratıyorsunuz. Buradan da kaldıraç hesabına geçiyoruz işte. Eğer 155TL ile 1.190TL’lik bir hacim yaratabiliyorsanız, bunun kaldıracı nedir? Evet, doğru, 1.190TL’yi 155TL’ye böleceksiniz. Sonuç: 7.67. Bu kaldıraçtır. Yani bir birim maliyetle, 7.67 kat hacim yaratabiliyorsunuz. Aşağıdaki grafiğe bakın:

Başka bir örnek daha, pekiştirelim. Mesela #GARAN’ın kaldıracını hesaplayalım. Hemen tablolara bakalım. Bir adet #GARAN sözleşmesinin teminatı ne kadar? 130TL. Şu anki yakın vade #GARAN fiyatı ne? 9.55TL. Size 100 adet GARAN verdiklerine göre, sözleşme büyüklüğü ne? 955TL. Yani 130TL teminat vererek, 955TL’lik sözleşme büyüklüğü yaratıyorsunuz. Dolayısıyla, kaldıracınız, 955 BÖLÜ 130. Yani 7.34. Grafik ile anlatımını aşağıya bıraktım, iyice inceleyin. Tüm hisse senetlerinde hesap bu şekilde yapılır. 1 Sözleşme, size 100 yakın vade hisse aldırır.

Peki endeks’te nasıl yapılıyor bu? O da basit. 1 sözleşme BIST30 endeks teminatı ne kadar? 1.000TL. Bu size endeksin güncel değeri BÖLÜ 10 kadar sözleşme büyüklüğü yaratıyor. BIST30 Endeksin yakın vade güncel değeri ne? 124.050. Bunu 10’a bölün, elde var 12.405. Yani 1.000TL teminat göstererek, 12.405TL’lik bir sözleşme büyüklüğü yaratıyorsunuz. Kaldıracı nedir bu işlemin? Evet, sözleşme büyüklüğü BÖLÜ teminat. Yani 12.40. Bu kaldıraçtır. 1 birim maliyetle, 12.40’lık kaldıraçlı işlem yapabiliyorsunuz.

Son olarak bir de USDTRY örneği yapalım. 1 sözleşme USDTRY teminatı ne kadar? 470TL. Bu sözleşmenin 1 kontratı size 1.000$ veriyor. Yani 470TL ile 1.000$ almış gibi oluyorsunuz. USDTRY’nin yakın vade fiyatı ne? 5.7663. 1.000$ aldığınıza göre, değeri 5.766,30TL ediyor. Dolayısıyla, 470TL teminat bağlayarak, güncel fiyattan 5.766,30TL tutarında 1.000$ almış oluyorsunuz. Kaldıracı hesaplamak için, sözleşme büyüklüğünü (bu örnekte 5.766,30), yatırdığınız teminata (bu örnekte 470TL) bölüyorsunuz. Kaldıraç: 12.26.

Az çok anladınız değil mi konsepti? Belirli bir teminat karşılığı oluşturduğunuz bir hacim var. Bu hacmi, teminata bölerseniz kaldıracı buluyorsunuz. Kaldıraç sürekli değişebilir çünkü fiyat ve teminat bedeli değişebilir. Ancak ortalamada tutmaya çalışıyor takas bank.

Peki kar/zarar hesabı nasıl oluyor? Şöyle düşünün, bir pozisyon aldığınızda oluşturduğunuz sözleşme büyüklüğüyle, kapattığınızda oluşturduğunuz sözleşme büyüklüğü arasındaki fark sizin karınız ve zararınız olmaz mı? Evet, olur. Haydi, bir örnek yapalım ve kar/zarar hesaplayalım. Diyelim ki #ASELS’in yakın vade fiyatı 18.72’de ve ben bir yükseliş bekliyorum. Bu beklenti doğrultusunda 8 adet #ASELS yakın vade sözleşmesi aldım. Beklentim gerçekleşti, fiyat 19.12 oldu ve sattım. Kaç para kazandım?

Yukarıda hesabı sizin için yaptım. Bu bilgilerle, 8 kontrat #ASELS’in 18.72’den 19.12’ye yükselmesi bana 320TL kar ettirdi. 2.320TL yatırıp, oluşturduğum hacimle 320TL kazandım. %14 kar. Biliyorum, ilk başta karışık gelecek, ancak açın bir excel, bol bol pratik yapın. Hızlıca kavrayacaksınız.

Daha da basitleştirmek istersek, şöyle bir kuralı var bu işin aslında. Hisselerde her bir kademe artış size 1TL kazandırır, her bir kademe düşüş size 1TL kaybettirir. Mesela aldığınız hisse sözleşmesi 60 kademe yükseldi mi? Kontrat başı 60TL kazanırsınız. Elinizde bu kontrattan 10 tane varsa, 600TL kazanırsınız. Bu mantığı yukarıdaki #ASELS örneğine uygulayın mesela. 40 kademe yukarıdan sattık değil mi? Kontrat başı 40TL kazandık. Elimizde 8 kontrat vardı, 320TL kazandık. Durum bu.

Endeks’te ise kademeler 25 puan oynar. Yani endeks fiyatı 122.000 ise, bir üst kademesi 122.025’tir. Bir alt kademesi 121.975’tir. Endeks sözleşmelerinde her 100 puanlık hareket size 10TL kazandırır. 122.000’den 122.600’e yükselen endekste longsanız, 60TL kazanırsınız. Ya da, 122.500’den 118.300’e düşen endekste SHORT’sanız 420TL kazanırsınız. Çünkü endeks 4.200 puan düşmüştür. Bunun da bir örneğini yapalım ve yavaştan zincirimizin sonuna gelelim. Buyrun bir endeks short işlem örneği:

Diyelim ki endeksin yakın vade fiyatı 117.325. Siz endekste düşüş öngörüyorsunuz, buna göre 5 kontrat endeks sözleşmesi satıyorsunuz (short işlem açıyorsunuz). Endeks 115.400’e düştü. Siz bu 5 kontrattan ve toplam düşüşten ne kadar para kazandınız?

Evet, hesap yukarıda. Toplamda 962,50TL’lik bir karınız var. Tabi tam tersi de olabilir. Hep kardan bahsettik ama ters de gidebilir işlemler. Ancak genel mantığını anladınız sanırım. Zaten olay mantığı anlamak, gerisi pratik.

Dostlar, bu zincirde teminat, sözleşme büyüklüğü ve kaldıraç anlattım size. Daha anlatacak şeyler var. Bir sonraki derste vadelere, vade sonlarına, açık pozisyon sayısına vesaire gireriz diye düşünüyorum. Onu da çok uzatmadan, haftaya hazırlarım. Bu dersle, viop konusuna büyük bir adım atmış olduk. En önemli konulardan bazılarını size anlattım. Kafanıza takılan yerler olursa forum aracılığıyla sorabilirsiniz. Dinlediğiniz için teşekkürler. İyi akşamlar, şimdiden iyi haftalar herkese.

Not: VİOP Nedir Ders 3 ile devam edin. Linki aşağıda:

• VİOP Nedir Ders 3 – Kodlar, Vadeler ve Açık Pozisyon Sayısı

VİOP Nedir Ders 2 – Teminatlar, Sözleşme Büyüklükleri, Kaldıraçlar ve İşlem Örnekleri yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Evet, VİOP Nedir? Açılımı Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası. 2005 yılında kuruldu. Bünyesinde çoğunlukla vadeli işlem sözleşmeleri alınıp satılıyor. Yani burası yine bir borsa, alıcıyla satıcının buluştuğu bir piyasa. Neden “çoğunlukla vadeli işlem sözleşmeleri alınıp satılıyor” dedim? Çünkü bu piyasanın bir de Opsiyon tarafı var. Ancak işlem hacminin çok çok küçük bir kısmını kapsıyor. Dolayısıyla, VIOP deyince sizin benim gibi yatırımcıların aklına, Vadeli İşlem Sözleşmeleri gelmeli.

VİOP Nedir – Sözleşmeler

Peki nedir bu Vadeli İşlem Sözleşmeleri? Bu sözleşmeler, spot piyasada dayanak varlık olarak tanımlanan varlıklardan türetilir. Değeri de aynı şekilde bu dayanak varlığa bağlı olarak oluşur. Hemen kafanız karışmasın, anlatacağım. Ancak anlatmaya devam etmeden önce spot piyasa ve dayanak varlık nedir, onu açıklayayım. Spot piyasa, hisse senedi, döviz, emtia gibi finansal varlıkların ANINDA (veya en geç 2 gün sonra) ve ANLIK PİYASA FİYATI ÜZERİNDEN tesliminin yapıldığı piyasadır.

Mesela, şu an #TUPRS’ın fiyatı 118.20. Siz de 1 lot #TUPRS aldınız. Paranız direkt broker’a gidiyor, 1 lot hisse senedi de size geliyor. İşte şu an spot piyasadan işlem yapmış oluyorsunuz. Ya da 1 dolar aldınız, doların fiyatı diyelim ki 5.90TL. Siz 5.90’ı bankaya veriyorsunuz. Karşılığında banka size 1 dolar veriyor. İşlem bitti, fiyat anlık, ticaret anlık, al-sat işlemi tamamlandı. İşte bu SPOT piyasadır. Dayanak varlık ise SPOT PİYASADA işlem yapabildiğiniz tüm varlıklardır (hisse senedi, döviz, altın vs.)

VIOP’ta ise bu dayanak varlıklardan TÜRETİLEN sözleşmeleri alıp satıyorsunuz. Piyasa SPOT değildir, anlık değildir, adı üstünde, VADELİDİR. Fiyatı da, teslimi de ilgili vadenin SON GÜNÜYLE alakalıdır. Ticaret anlık değildir, belli bir vadesi vardır. Mesela, #TUPRS örneğinden gidelim. #TUPRS’ın SPOT piyasada fiyatı 117.7 iken, Ekim vadeli (yani Ekim’in son günü vadeli) VIOP sözleşmesinin fiyatı 118.61. Kasım Vadeli fiyatı 120.02, Aralık vadeli fiyatı ise 121.81. (Bu yazıyı yazdığım tarihteki fiyatlarıdır) Resmi aşağıda:

Bu ne demek? Yani #TUPRS’ın Ekim’in son günü SPOT PİYASADA fiyatının 118.61 olması bekleniyor. Kasım’ın son günü SPOT PİYASADA fiyatının 120.02 olması bekleniyor. Ancak şu an (17 Ekim 2019’da) fiyatı 117.70. Vade yaklaştıkça fiyatlar buluşacak. (bu kısma sonra geleceğim). Siz de bu fiyat hareketlerinin sözleşme altına alındığı VIOP piyasalarında işlem yaparak bu fiyat farklılıklarından para kazanabiliyorsunuz. Yani özetle, VIOP, dayanak varlıkların belli vadeli sözleşmelerinin alınıp satıldığı bir piyasa.

VIOP’un BORSA’dan, VIOP sözleşmelerinin hisse senetlerinden temel farklı ÇİFT YÖNLÜ işlem yapılabilmesi. Çünkü Borsa’da SPOT piyasadan belli bir fiyatla bir adet hisse senedi alırsınız. Bir adet mülk sahibi olursunuz. Bu Mülk Pay Senedidir. Size aittir. VIOP’ta ise sözleşme alıp sözleşme satarsınız. Mesela #TUPRS’ın Ekim vade fiyatı 118.51. Ancak siz #TUPRS’ın Ekim vade son gün fiyatının 115.00TL olacağını düşünüyorsanız, sözleşmeyi 118.51’den satar, 115.00’den tekrar yerine koyarsınız (sattığınızı geri alırsınız).

Veya, #USDTRY’nin Ekim vadeli fiyatı 5.92TL ama siz Doların fiyatının Ekim vade son gün 6.10TL olacağını düşünüyorsanız, USDTRY Ekim Vade sözleşmesi 5.92’den alırsınız. Fiyat beklediğiniz 6.10’a gelince de satar, para kazanırsınız. VIOP’ta vadenin son gününe kadar beklemek zorunda değilsiniz, sözleşmelerde yükseliş öngörüyorsanız sözleşmeleri alıp, yükseliş gerçekleşince SATIP pozisyonunuzu kapatır, para kazanabilirsiniz. Ya da tam tersi, bir sözleşmede düşüş öngörüyorsanız, sözleşmeyi SATIP, düşüş olunca geri ALIP pozisyonu sıfırlayıp para kazanabilirsiniz. Dolayısıyla VIOP size çift taraflı işlem fırsatı verir. Trader’ı en çok çeken konusu budur. Son zamanlarda işlem hacmi bazı günler BIST’i bile geçmiştir.

Peki, Vadeli İşlem Sözleşmeleri hangileridir? Yani hangi hisse senetlerinde, hangi döviz paritelerinde, hangi endekslerde işlem yapabilirsiniz? Aşağıda VIOP’ta işlem yapabileceğiniz tüm sözleşmeleri listeledim, inceleyin:

Gördüğünüz gibi, Sanayi, Bankacılık ve BIST30 endeksinde ve bu endeksi oluşturan 30 büyük hisse senedinde, ayrıca önemli paritelerde ve kıymetli madenlerde işlem yapabilirsiniz. Yani Trader’lar için gayet yeterli sayıda sözleşme mevcut. Ancak tüm bunlar işleme açık diye, “hepsinde işlem yapmanız uygundur” diye bir şey yok. VIOP’taki en önemli şeylerden biri bir sözleşmedeki açık pozisyon sayısıdır. Yani o pozisyonun bir nevi işlem hacmidir, derinliğidir. Bir sözleşmede ne kadar fazla açık pozisyon sayısı varsa, sattığınızda o kadar kolay alıcı, aldığınızda o kadar kolay satıcı bulursunuz. Dolayısıyla, ben bu üstteki sözleşmelerin en fazla 10-15 adedinde işlem yapıyorum. Diğerlerine hiç bakmıyorum bile.

Bunların hepsine daha sonra gireceğiz. Bu ders VİOP Nedir dünyasına bir giriş oldu. Sizi tanıştırmış oldum. Daha anlatacak onlarca şey var. VİOP Nedir Dersleri bitince Teminat bedeli nedir, sözleşme büyüklüğü nedir, vadeler hangi tarihlerde, genel kurallar, açık pozisyon sayısı, kaldıraç vesaire vesaire hepsini anlamış olacaksınız. Ancak 22 tweet oldu bile, eğitimlerde 20 tweeti geçmemeye çalışıyorum. Dolayısıyla bu eğitimi burada sonlandırıyorum. Bunu VIOP’a Giriş Ders 1 olarak alın. Ders 2’yi de çok yakın zamanda hazırlayıp sizlerle paylaşacağım.

Dinlediğiniz için çok çok teşekkürler, lütfen bu yazıyı RT ve FAV ederek ve sitede toz alımına/bakımına destek olarak bana yardımcı olun. Öğrenme serüveniniz hiç bitmesin. İyi akşamlar, saygılar, sevgiler arkadaşlar.

VİOP Nedir Ders 1 – Tanım ve Sözleşmeler yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.