Biraz önce bir mentoring’den çıktım, kendisinden de izin alarak bu yazıyı yazıyorum. Şimdi o arkadaşımın manzarasını anlatacağım. Malzemeler elimizdeyken belki güzel bir yemek yaparız. Lütfen yazdıklarımı sonuna kadar okuyun.

Performans paradoksu diye bir terim var, belki duymuşsunuzdur. Ben bu terimle trading hayatımın 2. veya 3. yılında tanıştım. Michael Gervais’in The First Rule of Mastery kitabında geçiyordu bu kavram (güzel kitaptır, öneririm).

Okuduğumda çok etkilenmiştim çünkü kendi “trading başarısızlığımın” nedenlerinden birini bununla bağdaştırmıştım. Şimdi size de mevzuyu anlatayım, çünkü biliyorum ki çoğu kişi şu an “performans paradoksunun” tam da ortasında.

Ne demek bu performans paradoksu? Kısacası diyor ki, “eğer hayvan gibi performans gösterirsen, performansın boka sarar.” Halbuki, çok çalışmanın, insan üstü performans göstermenin, çok denemenin bizi bir yere götüreceğini düşünürüz değil mi?

Ancak öyle olmuyor, çünkü bir insanın bir mevzuyu içselleştirerek geliştirmesi sadece performans meselesi değil, aynı zamanda öğrenme meselesi. Eğer işi doğru düzgün öğrenmeden, yarım yamalak bilgiyle sürekli tekrarlarsan, hiçbir şekilde ilerleyemezsin.

Trading ile alakası nedir? Aslında birden fazladır ama en basitinden eğer işi tam olarak öğrenmeden, risk yönetimi, trade psikolojisi ve teknik analizi tam birleştirmeden, eksik bilgiyle sürekli işlem açarsan…

Yani geri dönüp değerlendirmeye, backteste, ufak pozisyonlarla canlı teste, veri toplamaya, hata analizine zaman ayırmadan üst üste pozlar açarsan, sonuçta aynı hatalar tekrarlanır, sistem gelişmez, uzun vadede zarar edersin.

Böylece tecrüben artar sanarsın, ancak bilgi temelli olmayan bir tecrübe aslında bir hatalar sarmalıdır. Akıntıya karşı kıyıya yüzmeye çalışan bir yüzücü gibi, sürekli kulaç atarsın; teknik bilmeden, nefes kontrolü yapmadan, enerjini yönetmeden tükenirsin.

Öte yandan, bunun diğer tarafı da sıkıntılıdır. Bazı arkadaşları da görüyorum ki kitap üstüne kitap okuyorlar, video üstüne video izliyorlar, eğitim üstüne eğitim alıyorlar. Peki aksiyon? Yok. İşin teorisi tamam da, peki ya pratiği? Yok.

Bu versiyonda da bilgi artıyor ancak tecrübe sabit. Psikolojin market volatilitesine ne tepki veriyor, FOMO’ya ve FUD’a dayanıklı mısın, sistemin dış duygusal manipülasyonlara ne kadar dayanıklı — hiçbir bilgin yok.
Bu da aslında yüzmeyi kıyıda öğrenen, yüzme kitapları okuyan, yüzme videoları izleyen ama kendini suya atamayan tayfa. Bu da çok sıkıntı.

Bizim bunun tam ortasına konuşlanmamız lazım. Yani öğrenerek perform etmemiz gerekiyor. Öğrenerek aksiyona geçmemiz gerekiyor. Gerçekten ilerlemek ancak böyle sağlanıyor. Öğrenmeden, üstüne katmadan, veri toplamadan, analiz etmeden sürekli işlem açmak anlamsız bir çaba.

Tam tersi, sürekli kitap okumak, video izlemek, teori öğrenmek ama pratikte tecrübe kazanmamak da anlamsız bir çaba. Bunun tam ortasını bulmanız lazım.

Her işlemden sonra not almak, trade günlüğü tutmak, trade psikolojisi günlüğü tutmak, stratejiyi test etmek, kaybedilen işlemleri analiz edip sistemi güncellemek, ufak tefek düzeltmeler yapmak, backtest yapmak, canlı test yapmak.

Bu boşa işlem yapmak değil, tam tersi “gelişim odaklı işlem açmak” demektir. Böylece performans paradoksunu aşmış oluyorsun. Hem perform ediyorsun (işlem açıyorsun), hem öğreniyorsun. Yalnızca işlem açmak değil, işlemden öğrenmek faslına geçiyorsun.

Ben de trading hayatımın ilk yıllarda tam da bu performans paradoksuna kapılmıştım. Sürekli işlem aç, kaybet, kazan, dip toplamda eksi bas, yine işlem aç, tarz değiştir, yeterince öğrenmeden tekrar dene — iki ileri, üç geri.

Sonra trade psikolojisini ve risk yönetimini keşfettim, bu sefer de tam diğer tarafa savruldum. Yeni şeyler öğrendikçe kıyıda yüzme öğrenen yüzücüye döndüm, suya girmeye korktum, çünkü biri odadaki ışıkları açmıştı.

Masa nerde, vazo nerde görmeye başladım. “Ya ayağımı masaya çarparsam” diye, “ya vazoyu kırarsam” diye korkmaya başladım. Adım bile atamaz hale geldim. Sonra biraz toparladım, her ikisini ortaladım. Günlükler tutmaya, kendi verilerimi toplamaya başladım.

Onları analiz ettim, pivot tablolara döktüm, winrate’i iyi setupları kötülerden ayırdım, profit factorü iyi sistemleri tuttum, en favori grafiklerimi keşfettim, trade psikolojisi günlüğü tuttum, duygularımı tanıdım, onlara isimler verdim.

Böyle böyle, kazançlı bir sistem ve kazançlı bir kafa yapısına ulaştım. Şimdi bir mentörlük öğrencimle konuşunca, eski İbrahim’i gördüm. Sürekli çabalıyor ama öğrenmiyor. İleride öğrenmeye başlasa, bu sefer çabalamaya korkacak.

Size tam ortası lazım. Yani, öğrenen ve çabalayan biri olmanız gerekiyor. Bu dengeyi bir tarafın lehine bozarsanız, sonrası biraz sıkıntı oluyor.

Özetle, kuşları vurmayı tam olarak öğrenmeden, merminizi boşa harcamayın.

Trading’de Performans Paradoksu yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Şimdi, bugünkü konumuz “üç mumlu formasyonlar”. Biliyorsunuz, tek mumları (doji, hammer, shooting star vs.) anlattık, iki mumlu formasyonları (harami, engulfing vs.) anlattık, şimdi de üçlü formasyonlar var. Bu konuyu çok uzatmadan tek bir derste bitireceğim hepsini.

Ben bu üç mumlu formasyonları aslında “teyitli formasyonlar” olarak da anlatıyorum. Neden? Çünkü aslında bu formasyonlar kendi içlerinde teyit de barındırıyor. İlk mumdan sonra oluşan ikinci mum dönüş sinyali, sonrasında oluşan üçüncü mum ise teyit mumu olarak algılanıyor.

Fazla kafa karıştırmadan, grafikle anlatayım. Bu üç mumlu formasyonların en önemlileri Morning Star ve Evening Star’dır. Aşağıdaki şekilde 3 mumdan oluşur. Genelde trend sonlarında görülür. Grafiğe iyi bakın.

Morning Star’dan başlayalım. Düşüş trendinin sonunda oluştuğu için, ilk mum önceki düşüş trendinin devamı şeklinde oluşuyor. Kırmızı ve gövdeli. Sonrasında oluşan mum zayıf gövdeli, bazen doji kadar küçük ve kararsız. Piyasadaki satış isteğinin yavaşladığına önemli bir sinyal.

Normalde üçüncü mumu görmediğimizi farz edersek, zaten ilk derslerden hatırlayacaksınız, ikinci mumun doji olmasından ötürü “piyasa yavaşlıyor, alıcılarla satıcılar dengede, bir sonraki mumu bekleyelim yön için” diyecektik.

İşte  üç mumlu formasyonlar “sonraki mumun” oluştuğu formasyonlar. Dojiden veya güçsüz bir mumdan sonra oluşan üçüncü mum yeşil, gövdeli ve ilk mumun açıldığı yere yakın (hatta daha yukarıda) kapanıyorsa, teyit almış oluyoruz ve Morning Star oluşuyor.

Aşağıdaki grafik biraz daha detaylı. Bir düşüş trendi sonrasında oluşan doji-vari güçsüz, küçük gövdeli denge mumu (kırmızı veya yeşil olabilir), sonrasında güçlü ve yukarı istekli yeşil bir mum. Bu mum ne kadar yukarıda kapatırsa o kadar iyi.

Evening Star da, önceki resimlerde görebileceğiniz üzere, Morning Star’ın tam tersi. Yükseliş trendinde, tepede oluşuyor. Bunu detaylı anlatmıyorum çünkü şu ana kadar ne anlattıysam tersini alabilirsiniz.

Bazı teknik analistler, morning star – evening star’da oluşan ikinci mumun GAP’li, yani ilk mumun kapanışından daha aşağıda açılması gerektiğini savunur, benim için çok fark etmiyor. Ben bu iki formasyonda sadece şunlara önem veriyorum:

İkinci mum zayıf ve kararsız olacak. Üçüncü mumun kapanışı, ilk mumun açılışına yakın veya onu geçmiş olacak. Eğer grafik bu iki maddeyi sağlıyorsa formasyon benim için tamamdır. Şimdi, morning star ve evening star tamam, diğer formasyona geçelim.

Sırada Three Inside Up ve Three Inside Down var. Bunlar da “reversal pattern” yani “dönüş formasyonları” kategorisinde. Dönüş sinyali verir. Bu formasyonlar da aynı şekilde teyitlidir. Aslında formasyonu ikiye böldüğümüzde, “bir adet harami ve teyidinden” oluşur.

Grafik aşağıda, dikkatlice bakarsanız, düşüş (veya yükseliş) trendinden sonra oluşan bir iç mum var. (yani gövdesi, bir önceki mumun gövdesinin sınırlarını AŞMAMIŞ bir mum). Biliyorsunuz, buna Harami formasyonu diyoruz. Harami’den sonra da bir adet teyit mumu oluşuyor.

Three Inside Up ve Down formasyonlarının teyit mumunda (yani üçüncü mumda) dikkat etmeniz gereken en önemli şey şu, teyit mumu mutlaka ilk mumun açılışını (veya kapanışını) geçmeli. Bunu aşağıdaki grafikte çizgili halde anlattım:

Bakın grafikte Three Inside Up formasyonunda üçüncü mum, ilk mumun en üst noktasından da yukarıda kapatmış. Aynı şekilde, Three Inside Down formasyonunda üçüncü mum, ilk mumun en alt noktasından da aşağıda kapatmış. Bu detay, bu formasyonun en önemli kısmı.

Three Inside Up&Down’ı özetlersek, bir adet harami, sonrasında ilk mumun en üst-en alt noktasını da aşan üçüncü bir mum teyit mumu. Bu şartlar oluştuğunda formasyon tamamlanmış ve dönüş ihtimali olabildiğince güçlenmiş oluyor.

Evet, son olarak Three White Soldilers ve Black Crowns formasyonları var. Ben bu formasyonlardan sonra genelde bir düzeltme geldiği için bunları sinyal olarak almıyorum ancak bilmenizde yarar var. Grafiği aşağı bırakıyorum.

Dönüşten sonra üç periyot (gün, hafta, saat vs.) üst üste yeşil veya kırmızı mum oluşmuşsa bu formasyonlar oluşmuş oluyor. Bu ciddi bir dönüş ibaresi olarak algılanıyor. Ancak ben bu formasyona, daha önce de belirttiğim gibi, mesafeli yaklaşıyorum. Neden?

Çünkü bu kararlı yükseliş çoğu zaman bir düzeltmeyi de beraberinde getiriyor. Pozisyona dipten girenler “iyi yükseldi, biraz düzeltmeye girer, satayım ben” deyip düzeltmeyi başlatıyor, sonra ayılar oyuna giriyor derken kağıt fibo 0.38-0.76 düzeltmesine kadar geri çekiliyor.

Ben düzeltme seviyelerinden almayı daha çok tercih ediyorum. Daha teyitli ve risksiz bir giriş seviyesi barındırıyor benim için. Siz de grafiklerde tüm bu formasyonları çalışa çalışa kendi stratejinizi oluşturursunuz.

Mum Formasyonları Reel Örnekler

Şimdi bir kaç reel grafik örneği verelim. Aşağıda #alctl’in 21-22-23 Kasım 2018 mumları var. Tam bir morning star örneği. İlk mum düşüş mumu, ikincisi doji, üçüncüsü ise ilk mumun açılış seviyesine kadar yükselmiş ve orada kapatmış bir yeşil mum. Yükseliş devam etmiş.

Şimdiki örneğimiz yine #alctl’in 5-6-7 Eylül mumlarının oluşturduğu Three Inside Up. Gördüğünüz gibi, ikinci mum bir doji ve önceki mumun içinde harami olmuş. Sonrasında oluşan güçlü yeşil mum ise ilk mumun en üst noktasının da üstünde kapanmış.

Three Inside Up’a bir de #garan hissesinden örnek vereyim. İlk grafik. İkinci grafikte ise size bahsettiğim Three White Soldiers ve düzeltme örneği var. Yine #garan. Gördüğünüz gibi, üç yeşil mumdan sonra hisse fibo 0.38’e kadar düzeltme yapıyor.

Evet, arkadaşlar, bu son ders ile birlikte toplam 8 derslik Mumlara Giriş ve Mum Formasyonları dersimiz bitiyor. Pek tabi daha onlarca mum formasyonu var, Kicker var, Abondoned Baby var, Spinning  Top var, Sandwich var, bobinler var.

Ancak onlar hem nadir denk geliyor, hem de başarı oranları ilk anlattıklarım kadar yüksek değil. Şimdi sizden ricam, eğer önceki dersleri kaçırdıysanız aşağıdaki linkten sırayla tüm dersleri okumanız, sonrasında bol bol pratik yapmanız. 

Bundan sonraki ders konusunu anket ile belirleyeceğim, o yüzden takipte kalın. Öğrenmeye, okumaya, izlemeye devam. Durmak yok. Eğer kendi zamanımdan feragat edip saatlerce hazırladığım bu derslerin karşılığı olmalı diyorsanız paylaşım yapmayı unutmayın. Paylaşım butonları en aşağıda. 

Okuduğunuz için çok teşekkürler,uzun bir eğitimin daha sonuna geldik, çok daha güzel işlerde sizlerle beraber olmaya devam edeceğim. Çok güzel projelerim var, çok yakında yavaş yavaş duyurularını paylaşacağım. Selamlar, sevgiler.

Bu ders, Mumlara Giriş ve Mum Formasyonları konusunun son dersiydi. Buradan Hareketli Ortalamalara Giriş Ders 1’e devam edebilirsiniz. Bu derse devam etmek için linke tıklayın!

Mum Formasyonları Ders 6 – Üç Mumlu Formasyonlar yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Bugünkü dersimiz Piercing ve Dark Cloud mum formasyonları. Birbirlerinin tamamen zıttı. Piercing formasyonu düşüş trendinin sonunda, Dark Cloud ise yükseliş trendinin sonunda oluşur. Biz örneklerimizi Piercing üzerinden vereceğiz, Dark Cloud’u sona bırakacağız.

Aşağıdaki grafikte bu iki formasyon örneğini görebilirsiniz. Piercing kırmızı bir düşüş mumunu takip eden yeşil yükseliş mumundan, Dark Cloud ise yeşil bir yükseliş mumunu takip eden kırmızı bir düşüş mumundan oluşur.

Ancak tabi ki bu kadar değil. Piercing formasyonu üzerinden analiz edecek olursak, dikkat ettiyseniz ikinci yeşil mum, ilk kırmızı mumun kapanış fiyatının daha da altında, GAP bırakarak açılıyor. Yani ilk kırmızı mumdan sonra ikinci günün başlangıcında satıcılar halen güçlü.

Sonrasında alıcılar devreye giriyor ve kağıt yukarıya doğru yolculuğuna başlıyor. Gün sonunda kağıt, önceki kırmızı mumun en az yarısına gelip, daha da üstünde kapatıyor. Bu iki sinyali takip etmeniz çok önemli. 1- Gapli açılacak 2-Bir önceki mumun yarısının üstünde kapanacak.

Bir örnek üzerinden gidelim. Aşağıdaki grafiğe dikkatlice bakın. Hissemiz 2.11’den açılıyor. Biraz yukarı gittikten sonra satıcılar hisseyi aşağı doğru sürüyor. Kapanışı 1.98’den. Bir sonraki gün hisse GAPLİ açılıyor. Açılış fiyatı 1.92. Yine biraz aşağı gidiyor ve dönüyor.

Bu noktadan itibaren alıcılar devreye girip hisseyi yukarıya doğru sürüyorlar. Gün sonunda hisse, bir önceki mumun yarısının daha yukarısında kapanıyor. Kapanış fiyatı 2.06. Bir de iki günü yan yana koyup saatlik bakalım, daha iyi anlayacaksınız.

Gördüğünüz gibi, gap ve ilk mumun üstünde kapanış önemli. Bu formasyonun psikolojisi de şu: Kağıt ikinci gün açılışta satıcı baskın açılıyor (gap’li açılışın anlamı budur). Satıcılar hem gapli açılış yaptırıyor hem de bir süre aşağı sürüyorlar kağıdı (ikinci mumun alt gölgesine dikkat)

Belli bir noktada açıkçılar pozisyon kapatıyor, satıcılar zayıflıyor, alıcılar buraları alım fırsatı olarak görüp deneme alımları yapıyor ve yön değişiyor. Alıcılar, satıcıların zayıfladığını ve kağıdın yukarı döndüğünü gördükçe pozisyon arttırıyorlar.

Gün sonunda kağıt, ilk günkü kayıpların %50’si veya daha fazlasını geri alıyor ve ilk mumun yarısından yukarıda kapatıyor. Bu piyasada alıcıların güçlendiği bir dönüş sinyali olarak algılanıyor. Yeni alıcılar oyuna giriyor ve satıcılar iyice köşeye çekiliyor.

Dolayısıyla kağıt yukarı dönüyor ve yükseliş başlıyor. Şimdi bu Piercing formasyonunun tanımıydı. Dark Cloud ise bunun birebir tersi. Yani tüm anlattıklarımı ters çevirin. Aşağıdaki grafiği Dark Cloud’u görün diye tekrar koyuyorum.

Gördüğünüz gibi, ikinci mum, ilk mumun daha üstünde GAP’li açılıyor ancak gün sonunda ilk yeşil mumun yarısının daha altında kapatıyor. Bu formasyonlar genelde trend sonu oluşur ve dönüş formasyonlarıdır.

Piercing Formasyonu ve Dark Cloud Formasyonu Örnekleri

Bu sefer size grafik örneği çok fazla veremeyeceğim çünkü bu eğitimi inanın bu haftanın koşturmacasında iki arada bir derede hazırladım. Grafikleri tam tarayamadım. Sadece bir tane hızlıca bakarken buldum.

Örnek Piercing’den değil, Dark Cloud’dan geliyor. Bu sefer #bist değil #fx örneği. Aşağıdaki grafik #gbpjpy’nin günlük grafiği. Kırmızı dikdörtgen ile işaretlediğim formasyon Dark Cloud.

Gördüğünüz gibi, ikinci mum, ilk yeşil mumun üstünde gapli açılıyor ve ilk yeşil mumun tam yarısında, kırmızı olarak kapanıyor. Sonra da düşüş trendi başlamış oluyor. Piercing ve Dark Cloud için teyit mumu gerekli mi diye sorarsanız bu tamamen sizin risk algınıza göre değişir. Risk seven ve stoplara uyabilecek disiplinli kişiler Piercing ve Dark Cloud oluşumunun akabinde pozisyon açabilirler. Garanticiler bir de teyit mumu bekleyebilirler. Size kalmış.

Evet, bugünkü eğitim de burada bitti. Şaka maka eğitim arşivimiz gittikçe çoğalıyor. Borsaninizinden.com sitesinde ciddi bir eğitim arşivi yaratıyorum. Her gün en az 500-600 kişi siteye giriyor. Yazı paylaştığım zamanlar bu rakam 1.000’leri geçiyor.

Hem Twitter hesabım, hem de websitem sizlerin sayesinde büyüyor. Gösterdiğiniz ilgiye alakaya desteğe binlerce teşekkürler. Çok daha iyi işler yapacağız. Borsanın bu kötü günlerinde para kazanamadığınıza bakmayın, çok güzel işler yapacaksınız.

Unutmayın, borsada bazen 6 ay para kazanamazsınız, 1 ayda acısını çıkarırsınız. Size “bugün de kazandım, bugün de %20 gitti” diyen, hiç kaybetmeyen (!) hayal pazarlamacılarının sizi zehirlemesine izin vermeyin. Yok öyle bir dünya.

Onlar öyle söylemek zorunda oldukları için öyle söylüyorlar. Yoksa tuzaklarına kim düşer? Düşen düşsün, siz düşmeyin. Tırnağınızla kaza kaza, uykunuzdan, konforunuzdan vere vere öğrenecek ve kendi ayaklarının üstünde duracaksınız. Bu işin başka yolu yok.

Bu uzun ve bol dikenli yolda ben de size biraz olsun ışık tutabiliyorsam ne mutlu bana. Tekrar selamlar arkadaşlar, bir sonraki derste görüşmek üzere. Diğer tüm yazılarım için websitemi ziyaret etmeyi unutmayın. Ayrıca Piercing Formasyonu ve Dark Cloud Formasyonunun yabancı anlatımı için tıklayın!

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 6 – Üç Mumlu Formasyonlar yayında, Aşağıdaki linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.

Mum Formasyonları Ders 5: Piercing Formasyonu ve Dark Cloud Formasyonu yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Mum formasyonları istatistiklere göre gerçekleşme olasılığı en yüksek senaryoları size sunar. Engulfing güçlü bir dönüş sinyalidir, Doji kararsızdır, yön için sabredin der, Hammer trendin sonunda olma ihtimalinin yüksekliğini belirtir vesaire. Ancak iyi bir teknik analist sadece mumlara bakarak işlem yapmaz. Mum formasyonları çoğu zaman kendi başına yeterli değildir. Açıklamalı hisse analizlerimi okuyanlar hatırlayacaktır, ben mumlara hareketli ortalamaları, Fibo’ları, Trendleri, destek-dirençleri, RSI’yı, harmonikleri de eklerim.

Mesela, aşağıda daha önce analizini yaptığım #banvt hissesi var. Grafiğe dikkat edin. Kırmızı dikdörtgen içine aldığım mum bir boğa engulfing. Dönüş sinyali. Ancak ben bu hisseye sadece buna dayanarak yatırım yapmıyorum. Başka sebeplerim de var.

Engulfing Mum formasyonunun yanında bu hisse 200 haftalık ortalamaya oturmuş (sarı çizgi). Ayrıca bu bölgeler bir destek bölgesi, daha önce sık sık bu fiyat bölgesinden yukarı tepki vermiş. Yani elimde birden fazla olumlu sinyal var.

Sadece Mum Formasyonları Yetmez

Teknik analist, elindeki olumlu sinyallerle, olumsuz sinyalleri çarpıştırır. Eğer olumlu sinyaller daha fazlaysa belli bir risk-ödül stratejisi kapsamında hisseye girer. Sizden gelen grafiklerin bazıları çok çok güzel, bazıları gelişime açık. Ancak grafik çalışırken Mum formasyonlarının yanına trend, destek, ortalama, harmonik, RSI, Fibo gibi ek teknik analiz araçları eklemelisiniz. Böylece riski en aza indirip, yükseliş olasılığını en tepeye çıkartabilirsiniz. Ben bunların hepsini elimden geldiğince size anlatacağım.

Ancak beni beklemeyin, internette onlarca kaynak var, öğrenin, çizin, gönderin üzerinde konuşalım. Yardıma hazırım. Teknik analiz bir olasılıklar hesabıdır, yukarıya doğru gidiş olasılığını maksimuma çekmeniz lazım. Herkese kolaylıklar.

Not: Sitedeki diğer konuları detaylıca okumanızı öneririm. Ana sayfayı ziyaret ederek diğer tüm yazılara göz gezdirebilirsiniz.

Sadece Mum Formasyonları Yeterli mi? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Evet, bugünkü dersimiz Hammer ve Hanging Man formasyonları. Aslında burada toplamda 4 formasyon var. Hammer, Hanging Man, Inverted Hammer ve Shooting Star. Hepsi birbirinin varyasyonu, tek mumluk oluşumlar. Sırayla anlatacağım.

Önce aşağıdaki grafiğe iyice bir bakın. Detaya geçmeden önce şunu aklınıza yazın. Bu derste anlatacağım tüm mumların gölgesi uzun, gövdesi kısa olacak. Renkten bağımsız. Yani bu derste uzun gölge ve kısa gövde arayacağız.

Dikkat ettiyseniz, formasyonların sadece tek tarafında gölge var. Bu 4 formasyonda, mumların bir tarafında gölge olmaması gerekiyor. (varsa bile çok ama çok küçük bir gölge olmalı). Ayrıca renklerin de önemi var. Detaylarda anlatacağım.

Şimdi, Hammer ile başlayalım. Hammer, şimdi anlatacağım 4 farklı varyasyonun en önemlisi ve en çok karşılaşılanı. Gerçekleşme oranı ise diğerlerine oranla daha yüksek. Hammer, düşüş trendlerinin sonunda ortaya çıkar.

Üst üste kırmızı mumların oluştuğu bir düşüş trendinin sonunda, açılışında satış yiyen ve daha düşük fiyatları gören, sonra alıcıların oyuna dahil olduğu ve fiyatı yukarı sürdüğü, kapanışı ise günün en yükseğinde olan bir mum. Resmi aşağıda:

Gördüğünüz gibi, aşağıda ciddi bir gölgesi var, gövdesi yeşil. Detay grafiği aşağıda. İlk başta satıcılar fiyatı aşağı çekse bile, sonrasında alıcılar devreye girip fiyatı mumun en tepesinde kapattırıyorlar. Gölgenin gövdenin en az iki katı olmasına dikkat edin.

Hammer düşüş trendlerinin sonunda oluşan bir Boğa dönüş formasyonu demiştik. Bu formasyonun aynısı eğer yükseliş trendlerinin sonunda oluşuyorsa, buna da Hanging Man diyorlar. Aslında Hammer’dan hiç bir farkı yok.

Sadece öncesinde ciddi bir yükseliş trendi var. Yükseliş trendinin son mumu olarak devreye giriyor. Bu mumun psikolojisi biraz farklı. Baktığınızda aslında aşağıdan yine alıcılar devreye girmiş ve fiyatı yukarıya çekmiş gibi gözüküyor değil mi?

Ancak bu mumu şöyle okumalıyız: Yükselen trend devam ederken satıcılar devreye girip fiyatı aşağıya basıyorlar. Aşağıda alıcılar satışları karşılayıp fiyatı hafif yukarı çekiyorlar ancak güçleri tükeniyor ve gün kırmızı bir gövdeyle, açılıştan daha düşük bir fiyatla kapanıyor. Gövde kırmızı. Bu alıcıların zayıfladığının, trendin ivmesinin bitmek üzere olduğunun göstergesi. Bu Hammer kadar güçlü olmasa da, sağlam bir dönüş sinyali.

İlk iki varyasonu anlattık. Şimdi son iki varyasyonda. Yani Inverted Hammer ve Shooting Star. Bu iki varsyasyon, ilk iki formasyonun tam tersi. Yani gövdeleri aşağıda, gölgeleri yukarıda. Aşağıdaki resimde sağdaki kısımda gösterdim.

Detaylıca anlatmayayım, çünkü işlevleri tamamen aynı. Inverted Hammer, düşen trendin sonunda oluşup yükseliş sinyali verir. Shooting Star ise yükselen trendin sonunda oluşup düşüş sinyali verir. Örneklerle iyice pekiştireceğiz.

Hammer Formasyonu Örnekleri

İlk örneğimiz Hammer Formasyonundan gelsin. Hissemiz #froto. Oluşan Hammer’ı sizin için dikdörtgen içine aldım. Aynı anlattığımız gibi, aşağıda alıcılar satışları karşılayıp güçlenip en tepeden mumu kapatıyorlar. Gerisi malum.

Aynı #froto grafiğinde bir de Hanging Man var. Onu da işaretledim. Gövde renginin kırmızı olmasına dikkat edin. Hammer yeşil, Hanging Man kırmızı olacak. Düşüşü başlatan mum olmuş. Düşüş çok uzun sürmese de, sinyal başarılı.

Sıra Inverted Hammer’da. Buna bir örnek #ecilc’den geliyor. Grafiği aşağıda. Dikkat edin, Hammer’ın tam tersi. İşlevi aynı. Gövdesi Yeşil. Gölgesi yukarıda. Yine bir yükseliş trendi başlatmış.

Son olarak, bir de Shooting Star örneği verip dersin sonuna geleceğim. Aşağıdaki grafik #arclk grafiği. İşaretlediğim formasyon bir Shooting Star. Gövdesinin kırmızı olmasına, gölgesinin uzun olmasına dikkat edin.

Normalde tercih ettiğimiz formasyonda mumun tek tarafında gölge olmalı, diğer tarafında olmamalı. Ancak üstteki shooting star örneğindeki gibi, ufak bir gölge de kabul edilebilir. Her şey kitapta yazdığı gibi olmuyor malum, burası piyasa.

Evet, bu dersin de sonuna geldik arkadaşlar. Bu derste size Hammer, Hanging Man, Inverted Hammer ve Shooting Star anlattım. Biraz karışık geldiyse tekrar okuyun, takıldığınız yeri DM’den sorun. Aslında basit ama etkili formasyonlar.

Bunlar “reversal pattern”, yani “dönüş formasyonları”dır. Risk severler hemen, garanticiler teyit mumu bekler. Gölge ve gövdeler önemlidir, renkler önemlidir. Bol bol pratik yapın ve anlamaya çalışın. Bana da sorabilirsiniz. Okuduğunuz için teşekkür ederim. İyi akşamlar. 

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 5 – Piercing ve Dark Cloud yayında, linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.

Mum Formasyonları Ders 4: Hammer Formasyonu ve Varyasyonları yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Evet, bu haftaki mum formasyonumuzun adı Harami. Harami Japonca’da “Hamile Kadın” anlamına geliyor. Bu formasyon iki mumlu bir dönüş formasyonu. Yani geçmişinde mutlaka düşüş veya yükseliş trendi olmalı. Trend sonlarında oluşmalı. Bu şart.

Dolayısıyla iki farklı senaryo için iki farklı Harami’miz var. Yükseliş trendlerinin sonunda oluşan bir “Bearish (Ayı) Harami” ve düşüş trendlerinin sonunda oluşan bir “Bullish (Boğa) Harami”. Aşağıda ikisinin de resimleri var, diğer maddeye geçmeden inceleyin.

Gördüğünüz gibi, iki mumdan oluşan bir dönüş formasyonu. Renkler mutlaka zıt olmalı. Yani düşüş trendindeyken bu formasyon oluşuyorsa, ilk mum Kırmızı, ikinci mum yeşil olmalı. Yükselen trendin sonunda ise ilk mum yeşil, ikinci mum kırmızı olmalı.

Bu mumun en önemli kısmı ise şu: ikinci mumun gövdesi mutlaka ilk mumun gövdesinin içinde olmalı. Yani ilk mum, ikinci mumu yutmalı. Biliyorsunuz, bir önceki Engulfing Formasyonda tam tersiydi, ikinci mum, ilk mumdan daha güçlüydü ve yutuyordu.

Bu formasyonda ise ikinci mum daha güçsüz, daha kararsız olmalı. O kadar kararsız ki, ilk mumun ne üstüne çıkabiliyor, ne altına inebiliyor. Mesela aşağıda bu formasyonun oluştuğu bir düşüş trendi örneği görebilirsiniz:

Gördüğünüz gibi, üst üste gelen kırmızı mumlardan sonra oluşan mum yeşil bir mum. Bu mumun hem gövdesi, hem gölgeleri bir önceki mumun içinde. Herhangi bir ihlal yok. Dolayısıyla bu bir Boğa Harami formasyonu. Yani dönüş sinyali.

Aynı şekilde, aşağıda bir de yükseliş trendinin sonunda oluşan bir Ayı Harami göreceksiniz. Yine yükselen yeşil mumlardan sonra son mum kırmızı ve bir önceki mumun sınırlarının içinde. Dikkatlice inceleyin.

Peki bu formasyonun psikolojisi ne, yani neden bu mum bir dönüş ihtimalini işaret ediyor? Bu mum, uzun süren bir düşüş/yükseliş trendinden sonra piyasa oyuncularının dinlendiğine, karar verme seviyesine geldiğini gösteriyor.

Kağıtta uzun süren bir düşüş trendi olduğunu düşünün. Elinde kağıt olan herkes satış yönünde, kademelerde alıcı yok, zarar edenlerin stopu çalışıyor, açıkçılar satışa yükleniyor, düşüş o kadar güçlü ki, alıcılar fırsat göremiyor kağıtta.

Sonra bir bakıyorsunuz, bir sonraki hafta bir Boğa Harami oluşmuş. Yani bir önceki kırmızı mumun sınırlarının içinde oluşan bir yeşil mum. Bundan ne anlarsınız? Alıcılar gelmiş, bu fiyat seviyelerinde fırsat görülmüş. Kademeler dolmuş. Satıcılar yavaşlamış.

İşte alıcıların güçlenmesiyle bu yeşil mum oluşmuş ve dönüşün (yükselişin) başlama ihtimali oluşmuş. Bundan sonrası eğer risk seviyorsanız hemen, sevmiyorsanız bir yeşil teyit mumu daha bekleyip pozisyona girmek. Şimdi bir kaç gerçek zamanlı örnek vereyim.

Harami Formasyonuna Örnekler

Aşağıdaki kağıt #gedza kağıdı. Dikdörtgen içine aldığım formasyon Boğa Harami formasyonu. Dikkat edin, bir önceki güçlü kırmızı mumun içinde oluşan yeşil yükseliş mumu. Sınırlar aşılmamış. Sakin, çok agresif olmayan bir mum. Sonrası yükseliş başlamış.

Bir başka örnek #konya. Aynı şekilde bir önceki haftanın mumunun içinde oluşmuş, trendin tam tersi renkte (yeşil) bir mum. Sonrasında yükseliş başlamış. Şimdi bir de tam tersine, yani yükseliş trendinin sonunda oluşan Ayı Harami’ye örnek verelim.

Kağıdımız #isdmr. Gördüğünüz gibi, yükseliş trendinin tepesinde kırmızı bir harami oluşmuş. Önemli olan gölgelerinden ziyade, mumun gövdesinin yutulması. Ama eğer bir mum gövdesi ve gölgesiyle tamamen önceki mumun içindeyse daha güzel.

Evet, grafiklerle de örnek verdik. Şimdi diğer notlara geçelim. Bu formasyon bir dönüş formasyonu da olsa, Engulfing Formasyonuna göre teyide daha muhtaç bir formasyondur. Dolayısıyla oluşacak bir teyit mumu ile pozisyona girilebilir. Formasyon direnç-destek noktalarında, fibo düzeltmelerinde veya 50-100-200 gibi önemli ortalamalarla temasta oluşursa daha güvenilir olur. Bunu takip etmeyi unutmayın. Ne kadar çok dönüş sinyali, o kadar güçlü dönüş.

Bazı kaynaklarda “ikinci mumun rengi ilk mumdan farklı olmak zorunda değil” denir ancak ben mutlaka farklı olmasını arıyorum, daha garanticiyim. Size de aynısını öneririm.

Arkadaşlar, sizlerle paylaştığım üçüncü mum formasyonu dersinin sonuna geldik. Sabırla okuduğunuz için teşekkür ederim. Umarım yararlı olmuştur. Yine bulduklarınızı benimle paylaşın, üzerinde konuşalım. “Bu yazdıklarının mutlaka karşılığı olmalı hocam” diyorsanız formül basit, aşağıdaki paylaş butonlarını kullanarak bu yazıyı ve internet sitemi olabildiğince fazla kişiye ulaştırın yeter. Harami Formasyonunun İngilizce bir anlatımını bu siteden de bulabilirsiniz. Selamlar, saygılar.

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 4: Hammer ve Varyasyonları yayında, linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.

Mum Formasyonları Ders 3: Harami Formasyonu yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Başlamadan önce sizden her zamanki ricamı tekrarlıyorum. Yaklaşık 8 yıldır geceli gündüzlü çalışarak, piyasada pratik yaparak öğrendiğim her şeyi sizlerle ücretsiz paylaşıyorum. Tek isteğim karşılık vermek isteyen herkesin yazıyı okuduktan sonra eğer beğendiyse alttaki Twitter ve Facebook butonlarından yazıyı paylaşması. Bu konu önemli, desteğinizi esirgemeyin lütfen.

Evet, devam edebiliriz. En kazançlı ve en iyi sinyal veren mum formasyonlarının ikincisini anlatacağım sizlere: Engulfing Formasyonu. Yazı uzun olacak. Ama çok sıkılacağınızı zannetmiyorum.

Engulfing Formasyonunun Detayları

Engulfing formasyonu iki mumdan oluşan bir dönüş formasyonudur. Yani yükselen veya düşen trend diplerinde ortaya çıkar. Gövde renkleri tam terstir, düşüş trendinde oluşursa ilk mum kırmızı (düşüş), ikinci mum yeşildir (yükseliş). Yükselen trendde oluşursa tam tersidir.

En önemli özelliği ikinci mumun, ilk mumun gövdesini (gölgeler de dahil olması tercih sebebidir ama zorunlu değildir) yutması, kapsamasıdır. Yani ikinci mum, ilk mumdan daha aşağıda (veya yukarıda) açılıp, ilk mumdan daha yukarıda (veya aşağıda) kapanacak. Resmi iyi inceleyin:

Resimde Soldaki Bullish (Boğa) Engulfing pattern, bir düşüş trendini bitiren, yükselişin başlama ihtimaline işaret eden bir formasyondur. Aşağıda bununla ilgili iki örnek vereceğim. İlk örneğim #bist100 endeksinden.  Detaya inmeden lütfen aşağıdaki grafiği çok iyi inceleyin.

Engulfing Formasyonuna Örnekler

18 Haziran 2018’de endeksin bıraktığı mum (dikdörtgenin içindeki ilk mum) normal bir düşüş mumu, açıldığı yerden hiç yukarı yapmadan direkt aşağı devam etmiş, indiği yerden biraz toparlayıp bir gölge bırakmış ve en dibin biraz üstünde kapatmış.

19 Haziran 2018’deki mum ise (dikdörtgenin içindeki ikinci mum) bir önceki günün kapanışından daha düşük bir seviyede GAPLİ (boşluk bırakarak) açılmış. Bu gapli açılış normalde düşüşün devam edeceğine bir sinyaldir, çünkü satıcılar çok isteklidir. Resme aşağıda bakın:

Ancak 19 Haziran mumu açıldığı yerden biraz daha aşağı düşmesine rağmen, o bölgedeki alıcıların yoğun baskısı sayesinde günü bir önceki mumun açılışından da yukarıda, 94.436 seviyesinde kapatıyor. Kendinden önceki mumu tamamiyle kapsıyor, yutuyor. İşte kilit nokta burası.

Engulfing, kelime anlamı “kapsamak, yutmak” anlamına geliyor. Yani bir sonraki mum, bir önceki mumun tüm gövdesini, gölgeler dahil yutmuş. Yani alıcılar öyle istekli ki, aradaki boşluğu kapatmışlar, kağıdı yukarıya sürüp önceki mumun da üstünde kapatmışlar.

Şimdi bir de bu iki mumun saatlik grafiğine bakalım. Böylece mantığını daha iyi anlarsınız. Soldaki dikdörtgenin içindeki mumlar 18 Haziran’ın, sağdakiler de 19 Haziran’ın. Gördüğünüz gibi 18 Haziran’da yukarıdan aşağı satıcılı bir gün geçmiş. Kapandığı noktaya dikkat edin.

19 Haziran’da ise, GAPLİ bir şekilde daha aşağıdan açılmış gün. 18 Haziran kapanışı 93.000 civarında iken, 19 Haziran açılışı 92.597. Sonrasında biraz aşağı görüp tüm gün yukarıya tırmanmış ve günü 94.436’dan kapatmış. Hem gap’i kapatmış, hem önceki mumun üstünde kapamış.

Düşen trend sonunda oluşan Engulfing Boğa formasyonuna güzel bir örnek oldu. Şimdi biraz pekiştirmek adına bir örnek daha vereceğim. Bu seferki örnek biraz daha farklı. #doco hissesinden olacak örnek. Resmi aşağıya bırakıyorum, biraz inceleyin.

Dikkat ettiyseniz, bu seferki yeşil mum çok ivmeli, güçlü, uzun bir gövdeye sahip. Kendinden önceki 7 günün mumunu da yutmuş, kapsamış. Önceki mumları iyi inceleyin, biri dışında hepsi zayıf, kararsız, küçük gövdeli mumlar. Bol bol da #doji var. Yani kağıt bu seviyelerde zorlanıyor. Sonrasında gelen yeşil gövdeli uzun mum dönüşün çok sert, ivmeli ve istekli olacağının göstergesi. İkinci mum, kendinden önce oluşmuş ne kadar fazla mumu yutarsa o kadar iyi bizim için. Gördüğünüz gibi hisse sonrasında yükselişe geçmiş.

Şimdiye kadar hep yükseliş senaryosu çalıştık, son olarak bir de düşüş senaryosu paylaşayım sizlerle. Gerçi bu grafikte hem bullish(boğa/yükseliş) hem de bearish(ayı/düşüş) engulfing formasyonu var. Kağıdımız #hekts. Dikdörtgen ile belirttiğim formasyonları inceleyin.

Evet, formasyonun ana hatları bunlar. Peki bu formasyonla nasıl işlem stratejileri oluşturulabilir? Agresif davranmak isteyenler formasyonu görür görmez işleme girebilir, biraz daha temkinli olmak isteyenler küçük bir geri çekilme bekleyip sonra işlem yapar. Bu tamamen sizin risk algınızla alakalı.

Ancak işlem yaparken şunu unutmayın, engulfing formasyonu trendin yönünde bir değişiklik işaret edebilir ancak kağıtta majör bir trend varsa, bu dönüş bir düzeltme olarak da kalabilir. Engulfing formasyonundan sonra düzeltmeye giren hisse, düzeltme bitince yoluna devam edebilir.

Ayrıca Engulfing formasyonunun geçmişinde mutlaka (yukarı veya aşağı) bir trend olmalıdır. Trend olmadan konsolidasyonda oluşan engulfing’ler dikkate alınmaz. İlk mum ne kadar küçük, ikinci mum ne kadar büyük olursa o kadar iyi.

Engulfing Formasyonunda Gölgelerin Yeri

En çok sorulan başka bir soru da “gölgeler bu işin neresinde?” Bunun cevabı şu. İkinci mumun gövdesi (sadece gövdesi) ilk mumun tamamını yutmalı (gövde + gölge). İdeal formasyon bu şekilde. Ancak ilk mumun sadece gövdesi de yutulsa formasyon iptal olmaz. Karışık anlattım, örnekleri inceleyin:

Engulfing Mumu ama Nerede ve Nasıl? Yutan Boğa ile İlgili Bilmeniz Gereken Detaylar

Bu yazıyı bitirmeden, bir de size “Engulfing Mumuyla” yani “Yutan Boğa/Ayı” ile ilgili birkaç ipucu vereyim. Her yerde oluşan engulfing doğru engulfing midir, iyi ve kötü engulfingi birbirinden nasıl ayırabiliriz, engulfing formasyonunun çalışma ihtimalini nasıl arttırırız gibi soruların cevaplarını da böylece vermiş olacağım.

Bildiğiniz gibi, piyasalarda yüzyıllardır herhangi bir fiyatın seyri için mumlar kullanılıyor. Sitede de mumlara merak salmış birileri için başlangıç seviyesinde yeterince bilgi var. Ama bu sefer direkt konuyla alakalı, önemli bir içerik üretelim.

Konumuz  BEARISH/BULLISH ENGULFING, yani popüler Türkçe adıyla YUTAN AYI/BOĞA mumlarınının yerleri, anlamları, bu mum formasyonlarının ürettiği setupları güçlendirme yöntemleri.

Yani,  Engulfing mumlarının hangi durumlarda, hangi şartlarda, hangi koşullardan DAHA GÜÇLÜ olduğunu anlatacağım sizlere. Evet, engulfing oluşması normal şartlar altında da iyi bir sinyaldir, ancak ne dedik? Teknik Analiz olasılıklar sanatıdır. Teknik Analiz eğitimli tahmindir. Yani, olumlu teknik gerekçeler sepetine ne kadar fazla olumlu gerekçe ekleyebilirsek o kadar iyi. Şimdi bu anlatmaya çalıştığımı engulfing örneği üzerinden anlatacağım.

Günlük mumlara baktınız, bir engulfing gördünüz. Yani bir önceki kırmızı mumun daha altında açılan ancak alıcıların güçlenmesiyle yeşile dönen, hatta bir önceki mumun daha da üstünden kapanan, yani bir önceki mumu YUTAN bir yeşil mum. Yani aynı şu soldaki gibi:

Bu tam bir Engulfing örneğidir. Satıcıların zayıflaması, alıcıların güçlenmesi demektir. Çünkü alıcılar, ilk başta çok güçlü ve GAPLİ aşağıda açılan fiyatı toparlayıp, o kadar ivmelendirmişlerdir ki, fiyat bir önceki mumun da üstünde kapanmıştır. Peki, bu Engulfing’in grafiğin neresinde ve hangi diğer teknik göstergelerle temas içerisinde oluştuğunun bir önemi var mı? Var tabi, olmaz mı.

Etkili Engulfing Mumuna Örnekler

Haydi, bir kaç örnekle gidelim. Mesela, şu aşağıdaki grafiğe iyi bakın.

Gördüğünüz gibi fiyat 5.25’e defalarca çarpmış, muhtemelen önceki fiyat hareketlerinde de 5.25 önemli. Yani fiyatın hafızası çalışıyor, 5.25’e geldiği zaman fiyat tepki veriyor. Orada alıcılar birikmiş, emirler yazılmış. Önceki mumlar da etkili yeşil mumlarmış ama, asıl üçüncü denemede harika bir Bullish Engulfing oluşmuş. Fiyat aşağıdan açılmış ve yukarı doğru o kadar ivmelenmiş ki, önceki kırmızı mumu tamamen yutmuş ve fiyat bu mumun da üstünde kapatmış. Bu mesela çok önemli bir göstergedir. Neden? Fiyatın hafızasıyla, alıcıların gücü kesişmiş. Yani iki üç kere denendikten sonra daha yüklü bir alıcı, belki bir fon, belki “smart money” dedikleri kurumsal yatırımcılar, belki bireysel yatırımcılar birleşmiş.

Herkes birbirinden habersiz bir şekilde aynı iradeyi göstermiş ve alım yapmış. Tabi biz daha garantici olduğumuz için günlük ve haftalık grafikte, oluşum bitince görüyoruz. Benim bahsettiğim alıcılar grubu, 5 dakikalıktan 1 saatliğe bir sürü grafikte erken alım yapanlar. Böylece bu mum oluşmuş, fiyat yükselmiş. Zaten fiyat kendi kendine diyor ki “ben sağlam bir ivmeyle yükseldim”. Daha önceleri demiyor muydu? Yani fiyat 5.25’e önceden çarptığında da güçlü bir mum bırakmış. Fark nerede?

Evet, daha önceleri de böyle bir güç mevcut ancan Engulfing çeşitli nedenlerden daha etkili. Birincisi daha ivmeli, ikincisi gapli alttan açıp önceki mumun da üstünde kapanıyor. Üçüncüsü, Engulfing, takip edenleri de oyuna çekiyor, dolayısıyla kalabalık topluyor. Ne yaptık, hem engulfing bulduk, hem de kritik yerde bulduk. Olasılıkları güçlendirdik. Böylece fiyatın yukarı devam etme olasılığını arttırdık. İster teyit bekle, ister direkt kapanışta gir, artık bu sana kalmış.

Engulfing Mumuna yani Yutan Boğa’ya Bir Başka Örnek

Diğer örneklerden devam edelim. Eğer bir Engulfing, bir FİBO düzeltme seviyesiyle birleşirse ne olur? Ne olacak, ballı kaymaklı tahinli Kadayıf olur. Buyrun, aşağıda bir örneğini çizdim mesela. İyice incelemenizi rica edeceğim.

Gördüğünüz gibi, sağlam bir yükseliş sonrası düzeltmeye giren fiyat, FİBO Düzeltme seviyelerinin en güçlülerinden olan FİBO 0.76’da yavaşlamış. Son mum, düşüşü bitirmiş, tüm kırmızı gövdeyi ve gölgeyi içine almış, ve yukarıda kapatmış. Gördüğünüz gibi, sağlam bir yükseliş sonrası düzeltmeye giren fiyat, FİBO Düzeltme seviyelerinin en güçlülerinden olan FİBO 0.76’da yavaşlamış. Son mum, düşüşü bitirmiş, tüm kırmızı gövdeyi ve gölgeyi içine almış, ve yukarıda kapatmış.

Bunun gibi onlarca senaryo üretilebilir. Mesela, aşağıda 200 haftalık (veya günlük) ortalamaya denk gelen bir engulfing göreceksiniz. Biliyorsunuz, 200 haftalık ortalama, tüm ortalamaların BABASIDIR. Çok etkilidir. Dolayısıyla, 200 haftalık ortalamayla birleşen bir fiyat hareketi veya diğer teknik gerekçeler, fiyatları tahmininizden daha hızlı yukarı fırlatabilir. Görsel olarak anlatmaya çalıştım, aşağıdaki grafikte. Buyrun:

Başka bir örnek daha, düşen trend kırılımı sonrası trende onaya gelen fiyatın yutan boğa (bullish engulfing) yaratması. Onun da örneğini çizdim. Bakın trend kırılmış. Sonrasında son bir onaya gelmiş fiyat. Geldiği yerde çok iyi tepki vermiş ve sağlam bir Yutan Boğa oluşmuş. Grafik de aşağıdaki gibi şekillenmiş. Bu ne demek? Fiyat trendi kırmış, yukarı dönmüş, ancak satıcılar hala umudu kesmediği için yükseliş sınırlanmış.

Alıcılar da tereddüte girmişler, fiyat gevşemiş. Düşen trende geri dönen ve daha düşük zaman dilimlerinde ilk tepkileri izlenen fiyat, dönüş sinyalleri gösterince, alıcılar hevesle emirleri arttırmış, satıcılar köşeye çekilmiş. Bu hareketler hep düşük zaman dilimlerinden başlar. 5 dakikalık, 1 saatlik gibi. Biz ise oyuna günlükte veya haftalıkta giriyoruz. Fiyat tepki verince sağlam bir engulfing oluşmuş. İşte bu hem trend çizgisinin çalıştığını, hem de fiyatın yükseleceğini gösteriyor.

Son bir örnek daha vereyim ve konuyu yavaştan özetleyerek kapatayım. Aşağıdaki örnek bir harmonik formasyon. Biliyorsunuz, harmonik formasyonların çoğu 5 ayaktan oluşur. XABCD. Formasyon tamamlanınca, yani D’de yukarı bir hareket beklenir. İşte D ayağında bir bullish engulfing, yutan boğa görürseniz, formasyonun çalışma ihtimali, fiyatın yukarı dönme ihtimali daha da artar. Buyrun grafiğini aşağıya bırakıyorum.

Uzatmadan, özetleyeyim. Evet, mum formasyonları çok önemlidir. Ancak teknik analiz bir alet çantasıdır. Bir musluk bozulduğunda sadece pense ile gitmezsiniz musluğun yanına değil mi? Alet çantanızı almanız gerekir. Alet çantanızda İngiliz Anahtarı da olacak, tornavida da, pense de, conta da. Her şey olacak. İşte her şeyi aynı anda kullanabildiğiniz bir senaryoda, tamiratı daha hızlı yapar, sorunu daha hızlı çözersiniz.

Yani, mum formasyonlarının oluştuğu yerleri diğer teknik gerekçelerle birleştirmeye bakın. Fibo düzeltmeleri, trendler, destekler, formasyonlar. Fiyatın neye tepki verdiğini çözmeye çalışın. Böylece olasılığı arttırmış olursunuz. Eğitimli tahmininizi daha bilinçli yaparsınız. Unutmayın, piyasa canlı ve masanın diğer tarafında aynı sizin gibi yatırımcılar, traderlar, büyük/küçük para sahipleri var. Onların ne hissettiklerini, nasıl düşündüklerini, nereye emir koyacaklarını, nereye stop koyacaklarını çözmeye çalışın.

Bu işi biraz satranç gibi algılayın, büyük paranın bir sonraki hamlesini düşünmeye çalışın. Ben tahtada olsam, iyi de param olsa ne yapardım onu düşünün. Zaten fiyata da yansıyan bu hareketlerdir. Fiyatı takip etmenin de nedeni budur. Neyse dostlar, yine klavyeden döküldükçe dökülüyor. Devam etsem 10-15 tweet daha gelir ama, 40’a yaklaşıyor tweet sayısı. Şimdilik bu kadar yeter.

Bitirmeden önce, Engulfing Mumunun anlatıldığı İngilizce bir kaynak da bırakayım, İngilizceniz varsa burası da işinize yarayabilir. Tıklayın.

Okuduğunuz için teşekkürler. Eğer bu paylaşımlarımı seviyor ve destek olmak istiyorsanız bu yazıları aşağıdaki paylaşım butonlarını kullanarak sosyal medya hesaplarınızda paylaşın.

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 3 – Harami yayında, linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.

Engulfing Formasyonu (Yutan Boğa) – Mum Formasyonları Ders 2 yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Geçtiğimiz günlerde Mumlara Giriş Ders 1 ve 2 paylaşımlarıyla mumlara ısınmıştık (ders 1’i buraya tıklayarak, ders 2’yi buraya tıklayarak okuyabilirsiniz). Mumlarda neyin ne anlama geldiğini öğrenmiştik değil mi? Şimdi biraz daha ileri gideceğiz ve Mum Formasyonlarına giriş yapacağız ve en önemli mumlardan biriyle, DOJİ MUMUYLA başlayacağız.

Kitaplarda, videolarda, internette onlarca Mum Formasyonu var. Biraz heves edip giren dayak yiyip çıkıyor. Hangi formasyonun ne anlama geldiği ve ne kadar güçlü olduğu konusu önemliyken, çoğu kaynak tüm formasyonları verip işin içinden çıkıyor. 

O yüzden ben bu işi biraz temiz tutacağım ve tüm Mum Formasyonları içerisinden işinize en çok yarayacak ve çalışma ihtimali en yüksek (bakın kesin değil) 5 formasyonu tanıtacağım sizlere. Deryada boğulmaktansa büyük balık tutmayı öğreteceğim yani. İlk formasyonla başlayalım.

Başlayalım, Nedir bu DOJİ MUMU?

Evet, başlıyoruz. DOJİ MUMU muhtemelen mum formasyonlarının en bilineni ve popüleri. Ancak Türkçe kaynaklarda ne yazık ki yeterli bilgi yok. Olanlar da “dönüş formasyonu” deyip işin içinden çıkıyor. Keşke bu kadar basit olsa.

DOJİ MUMU aslında tek bir mum değildir. DOJİ 4 farklı mumu içeren bir mum grubudur. Alttaki grafikte size DOJİ’nin 4 farklı versiyonunu çizdim. İnceleyebilirsiniz. DOJİ’nin gövdesi yoktur veya yok denecek kadar azdır. Bu ne demek? Yani fiyat, açıldığı yerde veya çok yakın kapatmış.  

Hemen bir örnekle DOJİ nasıl oluşur gösterelim. Alttaki resimde soldaki günlük doji mumu, sağdaki ise o günlük mumun saatlik versiyonu. Gördüğünüz gibi, gün içindeki 8 saatlik seansta alıcılarla satıcılar sürekli savaş halinde, fiyat bir aşağı bir yukarı gidiyor.

3.22’den açılan hisse fiyatı, dipte 2.98’i görünce alım geliyor, tepede 3.48’i görünce ise satış geliyor ve hisse günü yine 3.22’den kapatıyor. Tam bir doji. Kararsız, alıcıların da, satıcıların da kazanamadığı bir belirsiz bir savaş. İşte DOJİ ile ilgili yapılan en büyük hata burada.

DOJİ’yi tepede (veya dipte) gören borsacı diyor ki “tamam abi DOJİ oluştu, dönüş sinyalidir bu, ters yöne pozisyon açıyorum”. Yapma canım kardeşim, dur, sabret. DOJİ bir dönüş mumu değildir. DOJİ erler meydanıdır, savaş alanıdır. Savaşı kimin kazanacağı belli değildir. “Dönüş mumudur, ters yönde işlem yapayım” dersin, malı eline verirler, trend devam eder. Çünkü galip belli değildir. Düşen trendde doji oluştu, ya o savaşın galibi yine ayılar olursa? Trend aşağı devam eder. Sen elindeki hisselerle kalırsın.

Al sana örnek. #tuprs. Yükselen trendde tam 4 tane DOJİ bırakmış. Bu 4 DOJİ’yi görür görmez “tamam abi trend bitti” deyip short basan yatırımcı ne olur? Ne olacak? Patates olur. Altını çiziyorum, DOJİ dönüş mumu değildir, DOJİ kararsız bir mumdur. Savaş alanıdır, er meydanıdır.

Bu savaştan kimin galip çıkacağını, yani teyit mumunu görmeden pozisyon alınmaz. Teyit mumu nedir peki? Teyit mumu, DOJİ’den (veya herhangi bir formasyondan) sonra oluşan sinyal mumudur. Riskinizi azaltır, evet belki daha yukarıdan maliyetlenirsiniz, ama daha az risk alırsınız.

Mesela bir örnek aşağıda, #pgsus hissesi. Sarı ile işaretledim. Bir DOJİ oluşmuş. Hemen girmek yerine, bir sonraki günün (veya saatin/seansın/haftanın) mumunu bekleyin, o mum yeşilse, daha düşükte kapatmamışsa, umut veriyorsa o zaman girin.

Diğer konuya geçmeden: çoğu kaynak DOJİ’yi kusursuz çiziyor, ben de ilk başta açılış kapanış fiyatı eşit bir DOJİ çizdim. Ancak DOJİ’ler pekala aşağıdaki gibi de olabilir. Yani teoriyle pratik farklıdır. Aşağıdakiler de DOJİ’dir, illa birebir açılış kapanış fiyatı eşit olmak zorunda değildir.

Kitapların çizdiği eğitici grafiklerle piyasanın çizdiği grafikler birebir aynı olmak zorunda değildir. Belli bir tecrübeden sonra siz zaten neyin DOJİ olup olmadığını kolayca ayırt edecek düzeye gelirsiniz. Bu işin en önemli noktası pratik, pratik, pratik. Sürekli grafik çizmek ve çalışmak.

4 Farklı DOJİ MUMU

Devam ediyorum, dojilerin 4 çeşidi var dedik. Bu 4 çeşit neye göre ayrılıyor? Dikkatli okuyucular fark edecektir, tabi ki üst veya alt gölge boylarına göre. Gövde DOJİ’de çok önemli değil çünkü açılış fiyatı kapanış fiyatıyla eşit veya yakın olduğu için gövde ortada yok.

Alt gölgesi uzun olan, yukarıda çok az (veya hiç) gölge bırakmış olan DOJİ’ye Dragonfly Doji deniliyor. Bir mumun alt gölgesi neden uzun olur? Çünkü aşağıda olabildiğince alıcı vardır ve fiyat o seviyeye gelir gelmez alım başlar, hisse yukarı döner, gölge bırakır. Resmi inceleyin:

Demek ki Dragon Fly DOJİ yine kararsız bir mum olmasına rağmen, savaşı alıcıların kazanacağı daha yüksek ihtimaldir. Çünkü ayılar fiyatı aşağı çekmeye çalışsa da, günün sonunda boğalar kazanmış ve fiyatı başladığı yere geri yükseltmiştir.

Altta bir örnek, hisse #froto. Sarı ile işaretlediğim mum tam bir dragonfly doji. Gördüğünüz gibi, aşağıda ciddi bir gölge. Gövde ise olabildiğince cılız. Sonrasında trend dönmüş ve yükseliş başlamış. Bunun gibi örnekler siz de bulabilirsiniz.

Dragonfly Doji’nin tam tersi, Gravestone Doji. Yukarıda söylediklerimin aynısını ters çevirin, alın size Gravestone. Yani alıcılar fiyatı belli bir seviyeye kadar çekiyor ancak ayılar devreye giriyor ve satış başlıyor. Fiyat geri aşağı çekiliyor. Örnek aşağıda:

Tekrar tekrar altını çiziyorum, DOJİ’ler dönüş sinyali değildir, savaşın devam ettiğini, kararın verilmediğini gösterir. O yüzden normal doji de olsa, dragonfly da olsa, gravestone da olsa görür görmez pozisyon alınmaz. Teyit mumu gereklidir, savaşın galibini görmeden pozisyon almayın.

Geriye kaldı 4. Doji, yani Long-Legged. Nam-ı Diğer uzun bacak. Normal Doji’den çok bir farkı yoktur aslında bunun, tek farkı alt ve üst gölgeleri daha uzundur. Yani savaşın daha şiddetli olduğunu gösterir, yine teyit mumuna ihtiyaç duyar.

Dersin sonuna gelirken size güzel bir örnek göstereceğim. Bildiğiniz gibi, geçen hafta Çarşamba, Perşembe ve özellikle Cuma inanılmaz düşüşler yaşadı borsamız. Aşağıda #bist100 grafiği. Salı günü bıraktığı muma bakar mısınız? Size tanıdık geldi mi?

Evet, #bist100 endeksimiz Salı günü bir Gravestone Doji bıraktı. Sonrasında teyit mumuyla birlikte Cuma günü borsa büyük çöküş yaşadı. Grafikte ayrıca önceki dojileri de işaretledim, formasyonun nasıl çalıştığını iyice incelemenizi istiyorum.

#doji dersimizin sonuna geldik. Detaylıca anlattım, yapılan en büyük hata bu formasyonun bir “dönüş formasyonu” olduğunun düşünülmesi. Buraya çok dikkat edin. Bu formasyon dönüş formasyonu değildir, kararsız bir formasyondur, ayı-boğa güreşi devam eder. Ayı mı ayakta kalacak boğa mı, bunu görmeden (teyit mumu) pozisyon almayın. Riskinizi azaltın. Ek olarak, gölgelerin boyuna ve ne tarafta olduğuna çok dikkat edin, iyi bir teknik analist gölgelere çok anlam yükler.

Doji’den önce oluşan mumlar da önemlidir, düşen trendin sonunda mı oluşuyor yoksa konsolidasyonda mı? Düşen trendin sonunda oluşan gravestone ile dragonfly aynı değildir. Düşen trendin sonunda oluşan gravestone trend devamını işaret ederken, dragonfly ters mesaj verir.

Dragonfly ve Gravestone eğer trend sonunda oluşmuşsa, normal bir DOJİ’ye göre göre daha yüksek ihtimalli dönüş sinyali verir. Aşağı gölgenin uzunluğunda alıcılar, yukarı gölgenin uzunluğunda satıcılar daha güçlüdür.

Bol bol pratik yapın, fikir alın, soru sorun. 7-8 yıldır gözlerim bozulana kadar kitap okudum, video izledim, grafik çalıştım. Ancak böyle bir kararlılıkla başarıya ulaşabilirsiniz. Bu arada, Wikipedia’daki DOJİ MUMU sayfasını da şu linke tıklayarak ziyaret edebilirsiniz.

Umarım yararlı bir ders olmuştur, dinlediğiniz için teşekkürler. Bu emeklerimin karşılığı beni tek mutlu eden şey daha fazla kişiye ulaşmak, o yüzden lütfen aşağıdaki ikonları kullanarak bu yazıyı Twitter’da, Facebook’ta paylaşın, borsa ile ilgilenen arkadaşınıza Whatsapp’tan yazıyı atın. kalabalıklaşalım, ailemiz büyüsün. Tekrar teşekkürler, selamlar.

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 2 – Engulfing Pattern yayında, linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.

DOJİ Mumu – Mum Formasyonları Ders 1 yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Tweet’te analiz ettiğim #kront‘un o zamanki görünümünü aşağıya daha büyük olarak koyuyorum. Bu grafik 26 Ocak haftası #kront kapanış grafiği. “Buradan girilir” demişim. Hatta hedef/stop isteyen arkadaşlar vardı, o yüzden hedef de, stop da koymuşum. Kanal tepesi hedef demişim.

#kront‘ta pozisyonumuzu almışız. Periyodumuz haftalık, artık sabredeceğiz. Hedefimiz ve stopumuz sabit. Bir hafta geçmiş, tarih 2 Şubat. Sonraki haftalık mum oluşmuş. Aşağıdaki grafikte işaretledim. 28 Ocak- 1 Şubat arası haftanın mumu. Güzel, yeşil bir mum. Kardayız.

#kront‘ta bir hafta daha geçti, 4 Şubat – 10 Şubat haftasının da mumu oluştu. Grafiği aşağıdaki gibi. Kırmızı bir mum, ama panik yok. Hedef de belli, stop da. Yolculuk devam ediyor. Hedefimiz kanal tepesiydi, bekliyoruz.

İki hafta geçti, 18 Şubat ile başlayan haftaya geldik. 19 Şubatta piyasa açıldı. Bizim #kront yüksekten açıldı, geri düştü. 20 Şubatta yükseliş devam etti. Baktık hedef yakın, günlük grafiklerle takip etmeye başladık. 21 Şubatta hedefimiz görüldü, kanal tepesindeyiz.

Hedefimiz görüldüyse ne yapmamız gerek? Satmamız gerek, karı cebe almamız gerek. Biz de öyle yaptık. Kanal tepesine değdiğini görünce gün içerisinde sattık. 10.15’ten işlemimiz gerçekleşti. 8.80’den portföyümüze aldığımzı kağıt, 10.15’ten çıktı. %15 kar. Para cebimizde.

Hatta bu işe yıllarımı verdim, ben bile o an piyasanın çoşkusuna kapılıp aşağıdaki tweeti atmışım sattıktan sonra. Ne demişim? Gerisi riskli demişim. Neden riskli? Devam etmeyeceği ne malum? Kağıt dönüş için sinyal verdi mi? Hayır. İşte, tweetim aşağıda:

Doğmamış çocuğa don biçmişiz. “Daha yükselmez, buradan satalım” demişiz. “Önünde engeller var, buradan döner” demişiz. Piyasa bize hiç bir şey söylememiş, biz kendi kendimize gelin güvey olmuşuz, panik olmuşuz, coşkuya kapılıp satmışız. Ne bir sat sinyali, ne bir yavaşlama.

Piyasa işte böyle arkadaşlar, sizi istediği gibi yönetip psikolojinizi anlık kontrol altına alabiliyor. Mantıktan, matematikten, soğukkanlılıktan uzaklaştırıp, yükselen kağıdı sattırıyor. %15 tamam diyoruz. Ya belki kağıt %30’a, %40’a gidecek? Sinyal bile yok dönüşüne. Ne kadar profesyonel olursanız olun, ne kadar soğukkanlı olursanız olun, mutlaka bu duygu seline (korku, coşku, endişe, panik) kapılıyorsunuz. Ben normalde duygularımı yönetmekle çok övünürüm, soğukkanlıyımdır, ama ben bile satmışım. Sonrasında ne mi olmuş? İzleyelim.

Bugün 26 Şubat. Dün ve bugün kağıt en yüksek seviyesini gördü. 11.10TL’den işlem gördü. Şu an 10.90 seviyelerinde. Yani en yüksek gördüğü rakam, sattığımız rakamın %10 daha üstü. Yani %15’e satmasaydık, %25 kardaydık.

Neden sattık peki bu kağıdı? Çünkü korktuk. “ya dönerse” dedik, “ya kazandığımız giderse” dedik, “ya %15’i kaybedersek” dedik, “e zaten gitmez artık” dedik. Hiç bir mantıklı açıklaması yok, tamamen duygusal. Halbuki dönerse dönsün, sinyal gör %5 dönsün. %10 kazan. Ama dönüş görmediysen sabret be arkadaşım, sabret. Borsa sabırsızların cebinden para alıp sabırlıların cebine dolduruyor. Dönüş görmedik, korkup çıktık. Korkmasaydık hala taşıyorduk kağıdı, %15’e sevindik, %25 olacaktı. İşte hedef dediğimiz şey bizi bu psikolojiye şartlıyor.

Hedef koymasak, desek ki “abi mumlar dönüş sinyali verene kadar takip edeceğim kağıdı”, belki %25’ler, %35’ler, %40’lar gelecek. Ancak hedef koyduk ya, o hedefe gelince kafa çalışmaya başlıyor, “sat abi, hedefe geldi, sat, sat, sat, boşver, al çık”.

Yani demem o ki, hedef de, stop da dinamik ve değişken olmalı. Yoksa koyduğun hedef gün gelir ayağında pranga olur, kağıdı süren %40’a gider, sen hedef gördü diye %15’te satarsın. Aynı bizim hikayemiz gibi. Okuduğunuz için teşekkürler. Yazıyı sevdiyseniz ve yararlı bulduysanız aşağıdaki paylaşım butonlarını kullanarak Twitter, Facebook ve Whatsapp’ta paylaşabilirsiniz.

Hissede Hedef ve Stop Belirlemek mi, Belirlememek mi? yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.

Geçenki derste Mum Grafiklerin ilk çıkış noktasını, renklerinin, gövdelerinin ve gölgelerinin nasıl oluştuğunu, mum hareketlerinin anlamını ve anatomisini anlatmıştım. Hatta gün içi hareketlerin bu mumları nasıl oluşturduğunu üç farklı mumla anlattım. Eğer ilk dersi okumadıysanız, bu derse devam etmeden önce mutlaka ilk dersi de okuyun. O yazıya şu linkten ulaşabilirsiniz: Tıkla. Biz şimdi ikinci derse başlayacağız. Bu ikinci ders, Mumlara Giriş Derslerinin son serisi olacak.

Başlamadan önce belirtmeliyim ki, ilk yazıyla ilgili çok olumlu mesajlar aldım. İyi dileklerini, güzel cümlelerini esirgemeyen herkese teşekkürler. Finans dünyasında herkes yeni başlayanlara bir şeyler anlatıyor, ancak anladım ki bu işe meraklı çoğu insanın temeli yok. İngilizce bilmeyen birine istediğiniz kadar ingilizce cümle kurun, anlayabilir mi? Aynı dili konuşmuyor ki? O yüzden, önce dili öğrenelim, sonra anlatılanları anlayalım, en son olarak da kendi cümlelerimizi kuralım. İşte tek amacım, size bu Teknik Analiz dilini öğretmek.

Evet, dersimize devam edelim. Bugünkü dersimiz konusu Mumların Gövdesi, Gölgesi ve Renkleri. Bildiğiniz gibi mumların gövdesi açılış ve kapanış arasındaki kısımdı. Gölgesi ise, en yüksek veya en düşük değerin açılışa veya kapanışla olan farkıydı. Aşağıdaki şemaya göz gezdirin:

Mumların eğer bir dili varsa, bu dili gövde, gölge ve renklerle konuşuyor olurdu. Yani bunları iyice öğrenirseniz, mumların ne demek istediğini anlayabilirsiniz. Mesela, aşağıdaki mum size ne ifade ediyor? Bu mumun adı Marubozu. Belki de mum dünyasının en basit ama etkili mumu.

Grafiğe bakın, mumun günlük olduğunu farz edin. Sabah 11.92 ile açılmış hisse. 11.92’nin 1 kuruş altını görmeden (çünkü görseydi gölge bırakırdı, bu grafikte gölge yok) alıcılar hisseyi yukarı sürmüş. Alıcılar güçlü. O kadar güçlü ki, hisseyi gün sonuna kadar yukarı taşımışlar.

Hisse günü 12.68 ile kapatmış. Günün en tepesinden. Dikkat, yukarıda hiç gölge yok, yani alıcılar son ana kadar güçlü ve savaşı kazanmış. Peki bu hissede gün içinde hiç mi satış gelmedi? Pekala gelebilir. Mesela aşağıdaki grafiğe dikkatli bakın:

Hisse açılır açılmaz yukarı hareket etmiş, ama saatlik mumlarda 12.41 seviyesinden satış yemiş. Burada satıcılar alıcılara üstün gelmiş. Kağıt aşağı doğru hareket etmiş. 12.07’ye kadar düşmüş. Bu seviye alıcılarla satıcıların dengelendiği seviye. Orada doji bırakmış. İkinci seansın başlangıcından sonra ise yükseliş devam etmiş, en yükseğe kadar sürmüşler hisseyi ve günü en tepeden kapatmış. Bakın gördüğünüz gibi, Marubozu günlük grafikte çok etkili bir yükseliş mumu olmasına rağmen gün içi trade edenler için saatlik mumlar farklı mesajlar veriyor. Kısa vadeciler saatlik, hatta 15 dakikalık mumlara bakarken, orta vadeciler günlük-haftalık mumlara bakar. Her iki grubun da beklentileri farklıdır. Dersimize devam edelim.

Bu Marubozu, gölgesiz, ivmeli, geniş ve yeşil gövdesiyle teknik analistlere bir alım sinyali veriyor. Neden peki? Şöyle düşünün, bir teknik analistsiniz, ilgilendiğiniz hisse sabah açılıştaki fiyatını gün içinde hiç görmedi, yükselmeye başladı. Günü de en tepede kapattı. Ne düşünürsünüz? “Alıcılar çok güçlü, devamı gelebilir, bir sonraki gün izleme listesine ekleyeyim bu kağıdı” dersiniz değil mi? Bir sonraki gün aynı sizin gibi, diğer teknik analistler de kağıda geliyor ve Kağıda para yatırıyor. Alım kademeleri çoğaldıkça kağıt yukarıya doğru yükselişine devam ediyor. Tek bir mum ama anlattıkları çok fazla. Tabi bu kesin değil, yani her “Marubozu yükseliş garantiler” diye bir şey yok. Ama iyi bir sinyaldir.

Mum Grafiklerine Giriş – Örnekler

Mesela bir örnek, aşağıdaki grafik #thyao grafiği. 16 Ocak 2018’de oluşturduğu Marubozu mumuna dikkat. Okla işaretledim. Düşüş bitmiş ve yükseliş başlamış. Sonrasında çok ciddi yukarı doğru ivmelenmiş ve yükselmiş.

Böyle çok fazla örnek bulabilirsiniz. Eğer ödev istiyorsanız, alın size ödev. Açın tradingview’i, investing’i, matriks’i, bu akşam farklı hisselerde 10 tane Maribozu bulun. Hatta bulduklarınızı bana gönderin beraber bakalım.

Şimdi Gövdeyi anlattık, özet geçersek, gövde ne kadar gölgesiz, ne kadar ivmeli, uzun ve cüsseli olursa o kadar iyi dedik. Rengine göre düşüşe veya yükselişe iyi bir sinyaldir dedik. Peki ya gölgeler? Gölgeler ne anlama geliyor?

Gölgeler de Mumların en önemli öğelerinden bir diğeri. Gölgeler bir nevi satıcıların veya alıcıların savaştığı bölgeler. Aşağıda çok gölge varsa alıcılar kazanır, yukarıda çok gölge varsa satıcılar kazanır. Bir örnek verelim.  

Grafikteki hissemiz 8.59 seviyesinde açılış ile güne başlıyor. İlk iki saat satış yiyor. Ayılar hisseyi 8.25’lere kadar satıyor. Bu arada çok az alıcı var. Satıcılar güçlü. 8.25 seviyesi bazı boğaların dikkatini çekiyor ve alıma başlıyorlar.

Neden bu seviye boğalar için alım seviyesi? Bunun onlarca cevabı olabilir. Tüm grafiğe bakmadan anlaşılmaz. Belki burası uzun süredir bir destek seviyesi olarak çalışıyor. Belki bir harmonik pattern’in D ayağı, belki bir ortalamaya değdi vesaire. Bir sürü nedeni olabilir. Tek bildiğimiz, bu seviye boğaları uyandırıyor ve alım geliyor. Alım o kadar güçlü ki, gün sonuna kadar hisse 9.18’e kadar çıkıyor. Günün kapanmasına yakın bazı hisse sahipleri karı cebe atıyor, hisseyi satıyor.

Bu satış hissenin tepesinde ufak bir gölge bırakıyor, ancak hisse çok düşmeden 9.12’de kapanıyor. Bakın, aşağıdaki gölge çok uzun, yukarıdaki gövde de çok zayıf değil. İki güzellik yan yana. Hem alıcılar hisseyi yukarı taşıyıp gölge bırakmış, Hem de açılış ile kapanış arasında çok güzel, geniş, içi dolu bir yeşil gövde var. Bu mum yine dikkat çekici bir mum, alım yönünde. Akşam kapanış analiz eden benim gibi orta vadeciler, kapanışa bakarak işlem yapanlar bu hisseyi yine radara alıyor.

Risk severler hemen, garanticiler bir teyit mumu daha bekleyip, hisseye dalıyor. Eğer satıcılar da umudu kesmişse, alıcılar iyice güçleniyor ve hisse yükselişe devam ediyor. Buna bir örnek aşağıda: #doas’ın 2 Aralık 2016’daki mumu.

Aynı anlattığım gibi, günlerce süren bir düşüş trendi sonrası boğalar artık yeter deyip 7.30 seviyelerinden alıma başlamış. O gün çok ciddi bir ralli ile kağıt 7.78’de kapatmış. Aşağıda uzun gölge, yukarıda uzun gövde. Harika bir mum. Yükseliş hemen başlamamış, ancak 4-5 gün sonra başlayan yükseliş kalıcı olmuş ve ciddi bir yükseliş sergilemiş hisse. Yalnız belirteyim, her mum %100 çalışacak diye bir şey yok. Bunlar tek mumluk seriler. Çoğu teyit gerektirir, teyit gelse bile Yükseliş hiç bir zaman garanti değildir. Hep derim ya, borsa’da kazanma olasılığı en yüksek ihtimale oynarsınız, elinizi güçlendirirsiniz. Bir hisseye girmek için teknik olarak 5 tane haklı nedeniniz olabilir, ama o hisse halen düşebilir.

Arkadaşlar, daha anlatacaklarım çok, ancak 29 tweet oldu, artık duralım. Bu dersi Mumlara Giriş Ders 2 olarak alın. Bundan sonrası biraz daha çetrefilleşiyor. Daha ileri seviye mum formasyonlarına gireceğiz. Oraya geçmeden, çalıştıklarımızı pekiştirelim, Marubozu arayın, altı uzun gölgeli, üstü uzun gövdeli mumlar arayın, hissenin bu mumlara verdiği tepkilere bakın, notlar alın. Çalışmayana ekmek yok. Umarım yararlı bir ders olmuştur. İyi akşamlar. (Lütfen, yazıyı beğendiyseniz aşağıdaki paylaşım tuşlarından paylaşmayı unutmayın.) Ayrıca Mum Grafikleriyle ilgili detaylı Wikipedia sayfasını da herkese öneririm.

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 1 – Doji yayında, Aşağıdaki linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.

Mum Grafiklerine Giriş Ders 2 yazısı ilk önce Borsanın İzinden üzerinde ortaya çıktı.