AVS Nedir? Restaking ve EigenLayer

Herkese merhabalar.

Borsanın İzinden BLOG'un kripto tarafını güçlendirmeye devam ediyoruz.

Bu yazımda sizlere son dönemde restaking konusuyla birlikte sıkça duyduğumuz AVS nedir, onu anlatmaya çalışacağım. Konu biraz teknik, o yüzden adım adım gideceğim.

Buyrun, başlayalım.

Önce Staking'i Hatırlayalım

Ethereum gibi Proof of Stake ağlarında güvenliği, varlıklarını kilitleyen (stake eden) doğrulayıcılar sağlar. Doğrulayıcı kurallara uyarsa ödül alır, kurallara aykırı davranırsa kilitlediği varlıktan kesinti yapılır. Bu kesintiye slashing denir. Konunun temelini Proof of Stake Nedir? ve Staking Nedir? yazılarımda anlattım.

AVS Nedir?

AVS, "Actively Validated Services" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye "aktif olarak doğrulanan hizmetler" diye çevrilebilir. Kendi güvenliği için bir doğrulayıcı ağına ihtiyaç duyan ama bu ağı sıfırdan kurmak istemeyen her türlü hizmete AVS denir.

Örnek olarak şunlar verilebilir:

• Veri erişilebilirlik katmanları: Katman 2 ağlarının verilerini güvenli şekilde saklayan sistemler
• Oracle'lar: Blockchain dışındaki verileri (fiyat, hava durumu gibi) zincire taşıyan hizmetler
• Köprüler: Farklı blockchain'ler arasında varlık taşıyan sistemler
• Sıralayıcılar (sequencer): Katman 2 ağlarında işlemlerin sırasını belirleyen yapılar

Bu hizmetlerin her biri güvenilir olmak için doğrulayıcılara ve bu doğrulayıcıların ortaya koyduğu teminata ihtiyaç duyar.

Restaking ve EigenLayer

AVS kavramını popüler hale getiren proje EigenLayer'dır. EigenLayer'ın fikri şudur: Ethereum'da zaten stake edilmiş ETH, aynı anda başka hizmetlerin güvenliği için de teminat olarak kullanılabilir. Buna restaking (yeniden stake etme) denir.

Süreç kabaca şöyle işler:

• Kullanıcı stake ettiği ETH'yi ya da likit staking token'ını EigenLayer'a yatırır.
• Bu teminatı, AVS'leri doğrulayan operatörlere devreder.
• Operatörler bir ya da birden fazla AVS için doğrulama işini yapar.
• AVS'ler bu güvenlik hizmeti karşılığında ödül öder.

Böylece yeni bir hizmet, kendi token'ını çıkarıp kendi doğrulayıcı ağını kurmak yerine Ethereum'un büyük teminat havuzundan güvenlik "kiralamış" olur. Kullanıcı tarafında ise aynı teminat üzerinden ek getiri elde etme imkânı doğar.

AVS'ler Neden Önemli?

Yeni bir blockchain hizmetinin güvenliği, saldırganın bu güvenliği aşmak için ne kadar para harcaması gerektiğiyle ölçülür. Küçük bir projenin kendi token'ıyla kurduğu güvenlik genelde zayıftır. Restaking sayesinde küçük bir hizmet de çok büyük bir teminat havuzunun korumasından yararlanabilir. Bu, Polkadot'un ortak güvenlik fikrine benzer bir yaklaşımdır.

AVS ve Restaking'in Riskleri

Ek getiri her zaman ek risk anlamına gelir. Restaking tarafındaki başlıca riskler şunlardır:

• Katlanan slashing riski: Teminatınız birden fazla hizmeti güvence altına alıyorsa, bu hizmetlerin her birinin kurallarına göre kesintiye uğrama ihtimali vardır. Operatörün bir hatası, birden fazla yerden kesinti anlamına gelebilir.
• Operatör riski: Teminatınızı devrettiğiniz operatörün dürüstlüğü ve teknik yeterliliği doğrudan sizin varlığınızı etkiler.
• Akıllı sözleşme riski: Restaking platformlarının ve likit restaking token'larının kodundaki bir açık, büyük kayıplara yol açabilir.
• Likidite ve çıkış süresi: Restake edilen varlıkları geri çekmek zaman alabilir. Piyasa sert hareket ettiğinde hemen çıkamayabilirsiniz.
• Sistemik risk: Aynı teminatın üst üste farklı işlerde kullanılması, bir sorun çıktığında zincirleme etkiler yaratabilir. Bu konu Ethereum topluluğunda da tartışılmaktadır.

Sonuç

AVS, kendi güvenliğini sıfırdan kurmak yerine restaking yoluyla mevcut teminatı kullanan blockchain hizmetleridir. Fikir, kripto dünyasında güvenliğin paylaşılması açısından önemli bir yenilik. Ama kullanıcı açısından vaat edilen ek getiri, anlaşılması zor ve üst üste binen risklerle birlikte gelir.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Kripto varlıklar yüksek risk taşır, kaybetmeyi göze alamayacağınız parayla işlem yapmayın.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.