DOJİ Mumu – Mum Formasyonları Ders 1

Herkese merhaba. Bildiğiniz gibi, Twitter maceramın yanına yeni bir macera daha ekledim ve internet sitemi açtım. Geçen hafta Perşembe günü açtığım site, içinde kısıtlı yazı olmasına rağmen inanılmaz ilgi gördü. Çok fazla ziyaret ve övgü aldı. Bu beni daha da şevklendirdi. Herkese çok teşekkür ederim, paylaşımlara devam edeceğim.

Geçtiğimiz günlerde Mumlara Giriş Ders 1 ve 2 paylaşımlarıyla mumlara ısınmıştık (ders 1’i buraya tıklayarak, ders 2’yi buraya tıklayarak okuyabilirsiniz). Mumlarda neyin ne anlama geldiğini öğrenmiştik değil mi? Şimdi biraz daha ileri gideceğiz ve Mum Formasyonlarına giriş yapacağız ve en önemli mumlardan biriyle, DOJİ MUMUYLA başlayacağız.

Kitaplarda, videolarda, internette onlarca Mum Formasyonu var. Biraz heves edip giren dayak yiyip çıkıyor. Hangi formasyonun ne anlama geldiği ve ne kadar güçlü olduğu konusu önemliyken, çoğu kaynak tüm formasyonları verip işin içinden çıkıyor. 

O yüzden ben bu işi biraz temiz tutacağım ve tüm Mum Formasyonları içerisinden işinize en çok yarayacak ve çalışma ihtimali en yüksek (bakın kesin değil) 5 formasyonu tanıtacağım sizlere. Deryada boğulmaktansa büyük balık tutmayı öğreteceğim yani. İlk formasyonla başlayalım.

Başlayalım, Nedir bu DOJİ MUMU?

Evet, başlıyoruz. DOJİ MUMU muhtemelen mum formasyonlarının en bilineni ve popüleri. Ancak Türkçe kaynaklarda ne yazık ki yeterli bilgi yok. Olanlar da “dönüş formasyonu” deyip işin içinden çıkıyor. Keşke bu kadar basit olsa.

DOJİ MUMU aslında tek bir mum değildir. DOJİ 4 farklı mumu içeren bir mum grubudur. Alttaki grafikte size DOJİ’nin 4 farklı versiyonunu çizdim. İnceleyebilirsiniz. DOJİ’nin gövdesi yoktur veya yok denecek kadar azdır. Bu ne demek? Yani fiyat, açıldığı yerde veya çok yakın kapatmış.  

Hemen bir örnekle DOJİ nasıl oluşur gösterelim. Alttaki resimde soldaki günlük doji mumu, sağdaki ise o günlük mumun saatlik versiyonu. Gördüğünüz gibi, gün içindeki 8 saatlik seansta alıcılarla satıcılar sürekli savaş halinde, fiyat bir aşağı bir yukarı gidiyor.

3.22’den açılan hisse fiyatı, dipte 2.98’i görünce alım geliyor, tepede 3.48’i görünce ise satış geliyor ve hisse günü yine 3.22’den kapatıyor. Tam bir doji. Kararsız, alıcıların da, satıcıların da kazanamadığı bir belirsiz bir savaş. İşte DOJİ ile ilgili yapılan en büyük hata burada.

DOJİ’yi tepede (veya dipte) gören borsacı diyor ki “tamam abi DOJİ oluştu, dönüş sinyalidir bu, ters yöne pozisyon açıyorum”. Yapma canım kardeşim, dur, sabret. DOJİ bir dönüş mumu değildir. DOJİ erler meydanıdır, savaş alanıdır. Savaşı kimin kazanacağı belli değildir. “Dönüş mumudur, ters yönde işlem yapayım” dersin, malı eline verirler, trend devam eder. Çünkü galip belli değildir. Düşen trendde doji oluştu, ya o savaşın galibi yine ayılar olursa? Trend aşağı devam eder. Sen elindeki hisselerle kalırsın.

Al sana örnek. #tuprs. Yükselen trendde tam 4 tane DOJİ bırakmış. Bu 4 DOJİ’yi görür görmez “tamam abi trend bitti” deyip short basan yatırımcı ne olur? Ne olacak? Patates olur. Altını çiziyorum, DOJİ dönüş mumu değildir, DOJİ kararsız bir mumdur. Savaş alanıdır, er meydanıdır.

Bu savaştan kimin galip çıkacağını, yani teyit mumunu görmeden pozisyon alınmaz. Teyit mumu nedir peki? Teyit mumu, DOJİ’den (veya herhangi bir formasyondan) sonra oluşan sinyal mumudur. Riskinizi azaltır, evet belki daha yukarıdan maliyetlenirsiniz, ama daha az risk alırsınız.

Mesela bir örnek aşağıda, #pgsus hissesi. Sarı ile işaretledim. Bir DOJİ oluşmuş. Hemen girmek yerine, bir sonraki günün (veya saatin/seansın/haftanın) mumunu bekleyin, o mum yeşilse, daha düşükte kapatmamışsa, umut veriyorsa o zaman girin.

Diğer konuya geçmeden: çoğu kaynak DOJİ’yi kusursuz çiziyor, ben de ilk başta açılış kapanış fiyatı eşit bir DOJİ çizdim. Ancak DOJİ’ler pekala aşağıdaki gibi de olabilir. Yani teoriyle pratik farklıdır. Aşağıdakiler de DOJİ’dir, illa birebir açılış kapanış fiyatı eşit olmak zorunda değildir.

Kitapların çizdiği eğitici grafiklerle piyasanın çizdiği grafikler birebir aynı olmak zorunda değildir. Belli bir tecrübeden sonra siz zaten neyin DOJİ olup olmadığını kolayca ayırt edecek düzeye gelirsiniz. Bu işin en önemli noktası pratik, pratik, pratik. Sürekli grafik çizmek ve çalışmak.

4 Farklı DOJİ MUMU

Devam ediyorum, dojilerin 4 çeşidi var dedik. Bu 4 çeşit neye göre ayrılıyor? Dikkatli okuyucular fark edecektir, tabi ki üst veya alt gölge boylarına göre. Gövde DOJİ’de çok önemli değil çünkü açılış fiyatı kapanış fiyatıyla eşit veya yakın olduğu için gövde ortada yok.

Alt gölgesi uzun olan, yukarıda çok az (veya hiç) gölge bırakmış olan DOJİ’ye Dragonfly Doji deniliyor. Bir mumun alt gölgesi neden uzun olur? Çünkü aşağıda olabildiğince alıcı vardır ve fiyat o seviyeye gelir gelmez alım başlar, hisse yukarı döner, gölge bırakır. Resmi inceleyin:

Demek ki Dragon Fly DOJİ yine kararsız bir mum olmasına rağmen, savaşı alıcıların kazanacağı daha yüksek ihtimaldir. Çünkü ayılar fiyatı aşağı çekmeye çalışsa da, günün sonunda boğalar kazanmış ve fiyatı başladığı yere geri yükseltmiştir.

Altta bir örnek, hisse #froto. Sarı ile işaretlediğim mum tam bir dragonfly doji. Gördüğünüz gibi, aşağıda ciddi bir gölge. Gövde ise olabildiğince cılız. Sonrasında trend dönmüş ve yükseliş başlamış. Bunun gibi örnekler siz de bulabilirsiniz.

Dragonfly Doji’nin tam tersi, Gravestone Doji. Yukarıda söylediklerimin aynısını ters çevirin, alın size Gravestone. Yani alıcılar fiyatı belli bir seviyeye kadar çekiyor ancak ayılar devreye giriyor ve satış başlıyor. Fiyat geri aşağı çekiliyor. Örnek aşağıda:

Tekrar tekrar altını çiziyorum, DOJİ’ler dönüş sinyali değildir, savaşın devam ettiğini, kararın verilmediğini gösterir. O yüzden normal doji de olsa, dragonfly da olsa, gravestone da olsa görür görmez pozisyon alınmaz. Teyit mumu gereklidir, savaşın galibini görmeden pozisyon almayın.

Geriye kaldı 4. Doji, yani Long-Legged. Nam-ı Diğer uzun bacak. Normal Doji’den çok bir farkı yoktur aslında bunun, tek farkı alt ve üst gölgeleri daha uzundur. Yani savaşın daha şiddetli olduğunu gösterir, yine teyit mumuna ihtiyaç duyar.

Dersin sonuna gelirken size güzel bir örnek göstereceğim. Bildiğiniz gibi, geçen hafta Çarşamba, Perşembe ve özellikle Cuma inanılmaz düşüşler yaşadı borsamız. Aşağıda #bist100 grafiği. Salı günü bıraktığı muma bakar mısınız? Size tanıdık geldi mi?

Evet, #bist100 endeksimiz Salı günü bir Gravestone Doji bıraktı. Sonrasında teyit mumuyla birlikte Cuma günü borsa büyük çöküş yaşadı. Grafikte ayrıca önceki dojileri de işaretledim, formasyonun nasıl çalıştığını iyice incelemenizi istiyorum.

#doji dersimizin sonuna geldik. Detaylıca anlattım, yapılan en büyük hata bu formasyonun bir “dönüş formasyonu” olduğunun düşünülmesi. Buraya çok dikkat edin. Bu formasyon dönüş formasyonu değildir, kararsız bir formasyondur, ayı-boğa güreşi devam eder. Ayı mı ayakta kalacak boğa mı, bunu görmeden (teyit mumu) pozisyon almayın. Riskinizi azaltın. Ek olarak, gölgelerin boyuna ve ne tarafta olduğuna çok dikkat edin, iyi bir teknik analist gölgelere çok anlam yükler.

Doji’den önce oluşan mumlar da önemlidir, düşen trendin sonunda mı oluşuyor yoksa konsolidasyonda mı? Düşen trendin sonunda oluşan gravestone ile dragonfly aynı değildir. Düşen trendin sonunda oluşan gravestone trend devamını işaret ederken, dragonfly ters mesaj verir.

Dragonfly ve Gravestone eğer trend sonunda oluşmuşsa, normal bir DOJİ’ye göre göre daha yüksek ihtimalli dönüş sinyali verir. Aşağı gölgenin uzunluğunda alıcılar, yukarı gölgenin uzunluğunda satıcılar daha güçlüdür.

Bol bol pratik yapın, fikir alın, soru sorun. 7-8 yıldır gözlerim bozulana kadar kitap okudum, video izledim, grafik çalıştım. Ancak böyle bir kararlılıkla başarıya ulaşabilirsiniz. Bu arada, Wikipedia’daki DOJİ MUMU sayfasını da şu linke tıklayarak ziyaret edebilirsiniz.

Umarım yararlı bir ders olmuştur, dinlediğiniz için teşekkürler. Bu emeklerimin karşılığı beni tek mutlu eden şey daha fazla kişiye ulaşmak, o yüzden lütfen aşağıdaki ikonları kullanarak bu yazıyı Twitter’da, Facebook’ta paylaşın, borsa ile ilgilenen arkadaşınıza Whatsapp’tan yazıyı atın. kalabalıklaşalım, ailemiz büyüsün. Tekrar teşekkürler, selamlar.

Bu dersin devamı, Mum Formasyonları Ders 2 – Engulfing Pattern yayında, linke tıklayarak ikinci derse devam edebilirsiniz.